بازتاب نیوز

مذاکره‌کننده‌های صلح، سیاست‌زده‌اند

٢٣ سرطان ١٣٩٨ روزنامه هشت صبح

خالد میرزایی

مذاکرات مسکو و دوحه شبیه بازی موش و پشک است. یک طرف آن طالب که چانته‌اش را آی.‌اس‌.آی پر کرده است و طرف دیگر آن چهره‌های تصادفی و پروژه‌ای که با چانته خالی و تفنگ زنگ‌زده گویا به نیابت از مردم افغانستان وارد میدان نبرد شده‌اند. جالب است این‌ها از دید احساس با نیرو‌های امنیتی و مردم افغانستان بیگانه‌اند. اگر مسوولانه فکر کنید و تصمیم بگیرید، جنگیدن پشت میز مذاکره آسان‌تر از میدان نبرد نیست. باید خسته شوید و وزن ببازید و چهره یک مبارز واقعی در سیمای‌تان نقش ببندد. چنین چیزی را در سیمای شصت نفری آن‌ها نمی‌بینیم. هرچند همه آن‌ها موقف غیر‌دولتی داشتند، اما نداشتن موقف دولتی مسوولیت را کم و یا رفع نمی‌کند. همه از برکت دولت و نظام جمهوری اسلامی افغانستان گذرنامه سیاسی دارند. هرجا بخواهند سفر می‌کنند. وجود نظام و دولت باعث شده آن‌ها سیاست‌مدار باشند و برای خود حق سیاسی تعریف کنند. نظام جمهوری اسلامی مدیون قربانی فرزندان و جوانان این مملکت است که با خون دادن و استوار ماندن پرچم کشور را برافراشته نگهداشته‌اند. این همه اگر نباشد، هیچ یک از این آقایان و خانم‌های شرکت‌کننده کنفرانس دوحه را کسی حتا به پشاور راه نمی‌دهد. پس مسوولیت هر شهروند کشور است که مسوولانه در باب مسایل ملی حرف بزند و تصمیم بگیرد.

در اولین نگاه به جنگ و صلح افغانستان یک تصویر مثلث‌گونه به نظر می‌رسد که اضلاع آن طالبان (پاکستان)، ایالات متحده امریکا و دولت و مردم افغانستان است. بیننده اگر عمیق شود، افزون بر این‌ها سوژه‌های زیادی را در تصویر خواهد دید که نگاه سرسری از دیدن، درک و لمس آن‌ها عاجز است. وقتی به جنگ چندین ساله با وجوه متعدد سیاسی، فرهنگی، دینی – مذهبی و اقتصادی نگاه اندازیم، به آسانی در می‌یابیم که با چه فاجعه عمیق و خطرناک روبه‌رو هستیم و باید نگاه ما نیز عمیق و معطوف به راه حل دوامدار و پایدار مسأله افغانستان باشد. چنین راه حل زمانی دست‌یافتنی خواهد بود که طرفین مذاکره به ویژه جانبی که خود را نماینده احزاب و مردم معرفی می‌کند، بالای موضوع اشراف داشته و متعهد به حل عادلانه مسأله باشد. متأسفانه اشتراک‌کننده‌گان جانب افغانستان فارغ از این تعهد و توانایی هستند. در بین دوحه رفته‌گان جوانان کم‌سن و کم‌تجربه و چهره‌های نا‌آشنا و بیگانه با جغرافیای طبیعی و سیاسی افغانستان نیز حضور داشتند. به راحتی می‌توان ادعا کرد که اغلب‌شان نام ولایات افغانستان را نیز درست بلد نیستند. حالا هر نامی بر این نشست بگذاریم، شخصیت‌های از این‌دست به مردم افغانستان توهین آشکارا می‌کنند تا این‌که ممد به حل مسأله جنگ باشند.

گذشته از این، دو دور مذاکره در مسکو و دور سوم با مدتی تاخیر در قطر برگزار شد. آیا قطع‌نامه‌ای که در پایان این گفت‌وگو‌ها بیرون داده شد، روی وضعیت و گراف خون‌ریزی تأثیری داشت؟ نه، چون یک کودک افغانستان به راحتی می‌تواند بفهمد. قطع‌نامه‌ها در محور رسیدن به صلح نیست، زیرا چیزی در قطع‌نامه نیامده بود که ارزش مصارف سفر طرفین مذاکره را داشته باشد، چه رسد به این‌که بتواند به گشودن دروازه مذاکرات جدی کمک کند. من وقتی به عنوان یک شهروند قطع‌نامه طالبان و شرکای پروژه‌ای‌شان را مرور می‌کردم، یاد انفجار دو روز قبل در ولایت غزنی افتادم. با خود گفتم عجب مردم سرسری هستیم. از آن‌جا که موقف ما در برابر طالب به عنوان دشمن مردم افغانستان واضح است، می‌خواهم از شصت خانم و آقای اشتراک‌کننده کنفرانس دوحه که مسأله را سرسری محاسبه کرده‌اند، بپرسم:

آیا طالب به خاطر چیزهایی خون می‌ریزاند که شما در قطع‌نامه بی‌محتوا و مبهم‌تان ذکر کرده‌اید؟

یا این‌که شما سیاست‌زده و سرسری هستید و توان تحلیل و درک ندارید؟

پاسخ من این است: طالبان بدون مشوره آی‌.اس‌.آی قوماندانان زیر‌دست خود را به کشتن مردم دستور نمی‌دهند. در این‌گونه کنفرانس‌ها که موقعیت بی‌نظیر جهت پوشاندن روی سیاه‌شان است و فرصت سفید جلوه دادن کارنامه‌شان، این بار آی‌.اس‌.آی به آن‌ها اجازه نمی‌دهد که پرت و پناه بگویند. به گونه مثال نظام اسلامی که در قطع‌نامه آورده‌اید، یعنی چه؟ آیا نظام کنونی کفری است؟ اگر آن نظام تعریف ندارد، پس به معنایی است که موقف طالب درست است. اگر تعهد و تجربه مذاکره می‌داشتید، به خاطر آبروی خودتان هم که شده بود ذکر نظام اسلامی را در قطع‌نامه بدون توضیح و جزییات نمی‌پذیرفتید. یا حداقل می‌گفتید نوع نظام قابل مذاکره است؛ چون ما نظام اسلامی داریم که صد مرتبه از نظام طالبان مشروعیت بیش‌تر دارد. در باب حقوق زنان باید این قطع‌نامه توضیح می‌داد، در باب حقوق اساسی شهروندان نیز به همین منوال، در حالی که قطع‌نامه به اشتهار ژندارمری صد سال پیش شبیه است، نه به قطع‌نامه مذاکرات صلح بر آمده از درون یک کنفرانس در قرن بیست‌ویک.

باور ما این است که طالب دنبال صلح قومی است، نه کثرت‌گرا  و آن را بهانه یک جنگ تمام‌عیار دیگر می‌داند. رفتار طالبان نشان می‌دهد که این گروه واقعاً در پی صلح نیست. اگر می‌بود، چه لزومی داشت هنگامی که نماینده‌های‌شان در دوحه مصروف مذاکره بودند، انتحاری‌های‌شان جان کودکان افغانستان را در مکتب بگیرند؟ واقعاً چه لزومی داشت؟

آجندای طالبان واضح است، ولی نمی‌دانم که نماینده‌های خود‌خوانده احزاب و سیاست‌گران تصادفی در پی چه‌ هستند؟ سفر آن‌ها جز تفریح و خوش‌گذرانی در کشور بیرونی منطق دیگر ندارد. اگر چنین نیست، پس برنامه‌شان چیست؟ آیا آن‌ها چند روز پیش از سفر به خاطر مذاکره آماده‌گی گرفته بودند؟ چند روز پیش از مذاکره زمان دقیق برگزاری نشست را می‌دانستند؟ و یا بعد از این‌که کمره رسانه‌ها خاموش شد، مصروف  چه کار اند. واقعاً همه این‌ها مهم است. آیا پاسخی دارند؟ اغلب پاسخ ندارند. بحث مهم دیگر، کشور‌های تسهیل‌کننده و میزبان است که بر چه بنیادی بالای این نشست‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند.

اطلاعات درز کرده از گفت‌وگوی طالبان با امریکا نشان می‌دهد که طالبان در پی خروج نیرو‌های ایالات متحده از خاک افغانستان نیستند. تمام خون‌ریزی آن‌ها در محور یک مورد می‌چرخد، آن هم این‌که: به امریکا گفته‌اند همین مراوده‌ای که شما با دولت افغانستان دارید، به جای دولت افغانستان با ما داشته باشید، در آن صورت منافع‌تان را در افغانستان و منطقه ما تأمین می‌کنیم. ایالات متحده به عنوان یک قدرت جهانی ابداً در فکر ترک افغانستان نیست. چانه‌زنی روی خواسته‌ی طالبان جریان دارد، نه ایجاد صلح پایدار. پس باید افراد شرکت‌کننده در کنفرانس‌های مسکو و دوحه که به خون‌ریزی این گروه مشروعیت بخشیدند، از مردم افغانستان طلب بخشش کنند؛ چون تا این‌جای کار سفر وی‌.آی‌.پی‌شان به مهمان‌خانه‌های استخبارات روسیه و قطر به جز چند عکس فیس‌بوکی و ۴۸ ساعت مهمانی، برآیندی برای مردم افغانستان نداشته است.

بنابراین اگر طالب و پاکستان واقعاً آجندای صلح را در چانته دارند، با جسارت به دنیا اعلام کنند و با دولت افغانستان به عنوان طرف اصلی جنگ دور میز مذاکره بنشینند و روی موضوعات به صورت عمیق و همه‌جانبه بحث کنند تا راه حل پایداری که تمام حقوق شهروندان افغانستان در آن رعایت شده باشد به میان آید. در غیر این صورت، نتیجه‌ای به دست می‌آید که طالب به دنبال وقت‌کشی و تجدید قوا است.

 

لینک اصلی: https://8am.af/negotiators-on-peace-are-politically-motivated/

بازکردن لینک اصلی

بیشتر بخوانید از روزنامه هشت صبح

آخرین خبر ها:

Loading