بازتاب نیوز

کودکانِ کارگر، طعمه‌ی جنسی کارفرمایان

٦ سنبله ١٣٩٨ مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک

مرکز خبرنگاری تحقیقی پَیک
بلخ –   ۶ سنبله ۱۳۹۸
گزارش‌گران: جواد نبی‌زاده و سهیلا عمری

بیش‌تر از ۹۰ درصد کودکان کارگر در شهر مزارشریف، شکار هوَس‌رانی‌های زورمندان و کارفرمایان می‌شوند.

یافته‌های مرکز خبرنگاری تحقیقی پَیک از لابه‌لای گفت‌وگوها و گردآوری اسناد و معلومات از منابع رسمی، نشان می‌دهد که این کودکان، نه‌تنها مورد سوءاستفاده‌های جنسی برخی افراد زورمند و حتا کارفرمایان‌شان قرار گرفته؛ بل‌که به پرونده‌های حقوقی آنان نیز، ازسوی نهادهای اجرایی و قضایی اداره‌ی محلی، رسیدگی و قضاوت عادلانه نشده‌است.

برخی ازاین قضایا که در این گزارش مورد بررسی قرار گرفته‌اند، بیان‌گر این‌است که از یک‌سو عاملان اصلی از پی‌گرد و بازپُرس قانونی آزاداند و ازسوی دیگر، حتا برخی وکیلان مدافع در دفاع از پرونده‌های کودکان متخلف، ناتوان بوده و یا هم سهل‌انگاری کرده‌اند.

عمران ۱۴ساله یکی ازاین کودکان متخلف و معترضی‌است که به‌ ظنِ تجاوز جنسی و قتل یک کودک پنج ساله، بیش‌تر از یک سال به‌ این‌سو در مرکز اصلاح و تربیت اطفال ولایت بلخ به‌سر می‌برد.

خانواده‌ی این کودک متخلف، ادعا می‌کند که فرزندشان هیچ جرمی ‌را مرتکب نشده و کارفرمایش به‌نام عبدالرب، آن کودک را پس‌از تجاوز به‌قتل رسانده‌است. کودک پنج ساله‌ای که عمران به‌دستور کارفرمایش از کوچه به دوکان انتقال داده و فردایش جسد بی‌جان آن کودک از مزرعه‌ی نزدیک به دُکان دریافت شده‌است.

تاج محمد پدر عمران درحالی‌که عبدالرب را عامل تجاوز بر پسرش نیز می‌داند، می‌گوید که حکومت، قضا و حتا وکیل مدافع در حق پسرش، برخورد غیرعادلانه کرده و فاعل و قاتل اصلی را برائت داده‌اند.

این مرد ۴۵ ساله که به شمول عمران سه دختر و دو پسر و یک همسر دارد، در خانه‌ی روستایی ولسوالی بلخ با کاروبار مزدوری و کشاورزی، زندگی می‌کند. او به‌دلیل فقر اقتصادی، عمران فرزند کلان‌اش را نزد عبدالرب موترسایکل‌ساز شاگرد کارآموز گذاشته بود، تا مگر صاحب کسب‌وکار و هم بازوی پدر شود. او درگفتگو با خبرنگار پیک، با اشک و بُغض می‌گوید:

«عجب قانون و عدالتی‌ست، قاتل اصلی که زنده و سلامت آزاداست، بچه خام و نادان مره به‌زور و تهدید صدای اعتراف از او د موبایل خود ثبت کده و به محکمه پیش کرده، قاضی‌هم بچه مره قاتل گفته پنج ونیم سال بندی کرده…» 

خبرنگار پیک دربرابر اتهام‌های وارده بر عبدالرب، تلاش کرد تا پاسخی از او دریافت کند؛ اما موفق به‎این کار نه‎شد.

وکیل مدافع عمران تأیید می‌کند که هرسه فیصله‌ی دادگاه براساس همین اعتراف تصویری صورت گرفته‌ و عبدالرب کارفرمای عمران، برائت گرفته‎است. اما سارنوالی استیناف بلخ می‌گوید که هنوز این پرونده نهایی نشده و شریکان قضیه نیز، به دادگاه کشانده خواهند شد.

این پدر معترض، هم‌چنان وکیل مدافع پسرش را به فساد متهم می‌کند و می‌افزاید:

«تنها سزای پسرم این‌است که پول نداریم، چون وکیلای امروزی برای‌خدا نه، برای پول کار می‌کنند.»

ادعایی‌که ازسوی ریحانه صمدی وکیل مدافع عمران، رد شده‌است.

خانم صمدی، خود عمران را به فساد اخلاقی «لواط» متهم نموده، می‌گوید که او خودش به هردو جرم تجاوز و قتل اعتراف کرده و آن‌چه برحسب قانون، اسناد و شواهد لازم بوده، از یک سال به‌این‌سو در هرسه دادگاه پرونده‌ی عمران را وکالت کرده‌است. درحالی‌که خانواده‌ی عمران، این گفته‌های وکیل مدافع را نادرست خوانده و ادعا می‌کنند که او، در هیچ دادگاهی حضور نداشته و در دادگاه دوم و سوم، به آن‌ها نیز خبر داده نشده‌‌است.

نه‌تنها عمران، بل‌که یکی دیگر ازاین نمونه‌های مشابه، قضیه جعفر ۱۳ ساله است که از ۱۴ ماه به‌این‌سو به‌ظن تجاوز بر یک کودک شش ساله در مرکز تربیت و اصلاح اطفال ولایت بلخ به‌سر می‌برد.

اسناد و مدارک به‌دست آمده نشان می‌دهد که از یکسو طب عدلی بلخ، عمل «لواط» بر کودک شش ساله را تأیید نکرده و از طرف دیگر، خانواده‌ی آن کودک نیز برای رهایی جعفر از پَی‌گرد عدلی و قضایی برائت داده‌است؛ اما بااین‌هم دادگاه استیناف بلخ، جعفر را به بیش‌از پنج سال قید محکوم کرده‌اند.خانواده‌ی جعفر، ادعا می‌کند که فرزندشان بی‌گناه‌است و باوجود برائت و نظریه طب عدلی، تنها براساس شهادت یک کودک دیگر، هم‌سان با قضیه قتل و تجاوز عمران مجازات شده‌است.

درحالی‌که به‌باور برخی‌از حقوق‌دانان، این‌گونه شهادت و ادعای مستقیم، بربنیاد ماده۵۶ قانون اجراآت جزایی کشور، دلیل اثبات جرم شده نمی‌تواند.

محمد هاشم برادر بزرگ جعفر به‌خبرنگار پَیک می‌گوید که بیش‌تر از یک سال ازاین قضیه می‌گذرد؛ اما دراین مدت، تنها یکبار توانسته‌اند با وکیل مدافع دیدار و گفتگو کنند و در جریان دادگاه نیز، اطلاع و اجازه‌ی حضور به آنان داده نشده‌است.

برادر جعفر،‌ هم‌چنان ادعا می‌کند که در عالم ناداری، حتا پول نقد برای سفر وکیل مدافع به کابل جهت پیش‌برد پرونده در دادگاه سوم پرداخته‌است؛ اما وکیل مدافع به کابل نرفته‌است. برخی‌از مدافعان حقوق کودک و همکاران این وکیل مدافع‌هم بدون ذکر هویت شان، این موضوع را تایید نموده و گفته‌اند که حتا گزارش مالی این سفر را به اداره‌ی مربوطه‌ی خود هم نداده‌است.

دراین‌حال، حکمت‌الله همراه وکیل مدافع جعفر در گفت‌وگو با خبرنگار پیک، اتهام وارده برخودش را رد می‌کند و می‌گوید که در هرآن نشست و فیصله‌ی دادگاه حضور داشته؛ اما هیچ سند و مدرکی برای اثبات موضوع ارایه نکرد.

 

اجراآت قضایی و نارضایتی کمیسیون حقوق‌بشر

کمیسیون ساحوی حقوق بشر در بلخ، افزایش استفاده‌های جنسی از کودکان کارگر توسط کارفرمایان و دیگر افراد زورمند و خلاف‌کار را، نگران کننده و بدتراز هرزمان گذشته خوانده‌است.

مسوولان این کمیسیون، ناامنی، بی‌جاشدن، فقراقتصادی و اعتیاد برخی‌از پدران و مادران به موادمخدر را، از عوامل برجسته‌ی افزایش استفاده‌های جنسی از کودکان کارگر دراین ولایت خوانده و هُشدار می‌دهند که بی‌توجهی به‌این وضعیت، فاجعه‌بار خواهد بود.

کمیسیون، ضمن نگرانی از کارکرد برخی‌از وکیلان مدافع و برخورد سارنوالان و قاضیان اداره‌ی محلی در قضایای تخلف کودکان، اجراآت قضایی دربرابر قضایای کودکان متخلف را غیرعادلانه خوانده‌است.

عوض‌علی صابری مسوول بخش حمایت از حقوق اطفال این کمیسیون به خبرنگار پَیک می‌گوید که به‌منظور شفافیت و تأمین عدالت در قضایای کودکان متخلف، بارها دادخواهی کرده‌اند؛ اما به‌جایی نرسیده‌است.

به‌گفته‌ی آقای صابری، افزون‌بر عمل‌کرد مسوولان و برخورد وکیلان مدافع و اطرافیان دربرابر کودکان متخلف به‌ویژه آنانی‌که متهم به جرایم اخلاقی‌اند، شدیدترین آسیب‌های روحی و روانی را متقبل می‌شوند و درصورت عدم توجه خانواده و مربیانی‌که در مراکز اصلاح مسوولیت آموزش‌وپرورش این کودکان را دارند، سرنوشت سیاه و آینده‌ی خطرناکی در پیش‌رو خواهند داشت.

آن‌چه که خانواده‌ی عمران نیز، از برخورد نهادهای عدلی و قضایی دربرابر فرزندشان شاکی‌اند و ادعا می‌کنند که در دادگاه استیناف، با زور و تهدید و حتا سیلی زدن به‌روی عمران توسط قاضی، شصت وی در پرونده گرفته شده‌است. اما وکیل مدافع و دادگاه اداره‎ی محلی، این ادعای خانواده‌ی عمران را رد کرده‌اند.

مسوولان سارنوالی استیناف بلخ نیز، هرگونه فشار و نفوذ افراد زورمند را در کارشان غیرقابل قبول دانسته؛ اما معترف اند که در برخی‌از پرونده‌های کودکان متخلف، کم‌توجهی شده‌است.  انجیلا عزیزی سارنوال تفصیلی استیناف کودکان در بلخ، می‌گوید:

«تنها مشکلی‌که درکارما وجود دارد، عدم همکاری خود موکلین و هم‌چنان سهل‌انگاری و پایین بودن ظرفیت مسلکی برخی‌از وکلای مدافع در کار وکالت از کودکان متخلف است که در برخی موارد، باعث بی‌عدالتی و اعتراض مؤکلین شده‌است.»  

نرگس حافدزاده رییس دادگاه ابتدایی رسیدگی به تخلف‌های کودکان در بلخ نیز، هرگونه فساد و کم‌کاری در کار پرونده‌های کودکان متخلف را رد می‌کند و می‌گوید:

«صددرصد قضایای کودکان متخلف بانظرداشت مدت زمان قانونی و اسناد و مدارک مؤثق در محاکم حل‌وفصل می‌شود.»

اما دربرابر این پرسش که با عاملان اصلی و فاعلان فساد اخلاقی دربرابر کودکان کارگر، چه اجراآتی صورت گرفته‌است؟ آمار و معلوماتی ارایه نکرد.

برخی‌از فعالان حقوق بشر و مدافعان حقوق کودک، به‌این باوراند که امروزه هیچ نهاد دولتی خالی از فساد مالی و اداری نیست و اجراآت قضایی‌هم در برابر آنانی‌که پول و واسطه ندارند، خویش‌خوری‌ها و هزینه‌های هنگفتی را به‌همراه دارد.

مریم کریمی رییس مؤسسه‌ی آینده برای کودکان افغانستان در بلخ، به خبرنگار پَیک می‌گوید:

«در بسیاری از قضایا چشم‌دید داریم که بنابر ناتوانی و فقراقتصادی خانواده‌ی کودک متخلف، مجرم اصلی دربدل رشوت و یا واسطه و رابطه، از پَی‌گرد قانون معاف شده و آزاداند.»

او در پیوند به‌این گفته‌هایش، سند و مدرکی ارایه نکرده؛ اما تأکید دارد که نه‌تنها نهادهای عدلی و قضایی، بل حتا برخی از وکلای مدافع‌هم بااستفاده از ناداری خانواده‌های فقیر در تبانی با جانب مقابل مؤکل شان، قضیه را برعکس ساخته‌اند.

دراین‌حال، انجمن وکلای مدافع و اداره‌ی مساعدت‌های حقوقی ریاست عدلیه ولایت بلخ، بدون آن‌که فساد در کار پرونده‌های کودکان متخلف را تایید و یا رد کنند، ادعای خانواده‌های معترض و اتهام‌های وارده ازسوی فعالان و مدافعان حقوق کودک را به‌دیده‌ی شک نگریسته و از دریافت ده‌ها شکایت ازسوی مؤکلین‌هم، سخن گفته‌اند.

بابرشاه کوه‌دامنی مسوول انجمن وکلای مدافع در بلخ، می‌گوید که مهمترین دلیل این شکایت‌ها، نبود فهم خود شهروندان از اصول کار مسلکی وکلای مدافع و قوانین نافذه‌ی کشوراست، نه سهل‌انگاری یا تخطی و تخلف ازسوی وکلای مدافع.

مسوول انجمن وکلای مدافع بلخ می‌افزاید که تنها در سال روان خورشیدی، شش تن از وکلای مدافع به‌دلیل شکایت‌های رسیده ازسوی مؤکلین، ازسوی این انجمن اخطاریه دریافت نموده و در پنج سال پسین، یک وکیل مدافع سلب فعالیت شده‌است.

بربنیاد معلومات این انجمن، بیش‌تر از۴۸۰ وکیل مدافع در بلخ جواز فعالیت دارند که بیش‌تر از ۴۰ درصد این‎رقم زنان هستند.

 

تدبیر و راهکار ضد خشونت

نهاد موسوم به آینده برای کودکان افغانستان در بلخ، با نگرانی از افزایش استفاده‌های جنسی کودکان کارگر ازسوی برخی افراد زورمند و کارفرمایان؛ هُشدار می‌دهد که درصورت عدم توجه مسوولان دولت به‌این وضعیت، آینده‌ی خطرناکی درانتظار این کودکان خواهد بود.

مریم کریمی مسوول این نهاد می‌گوید که در نتیجه‌ی آخرین سروی سالانه‌ی شان در اوایل ۲۰۱۹م. دریافته‌اند که بیشتراز ۹۰ درصد کودکان کارگر در بلخ، با انواع تهدید سوء‌استفاده‌ی جنسی، ازسوی کارفرمایان و افراد زورمند روبه‌رو هستند.

افراد زورمند و کارفرمایانی‌که به‌گفته‌ی خانم کریمی، به‌وسیله‌ی زور، واسطه و پول، از هرگونه پَی‌گرد قانونی معاف‌اند.

پیش‌ازاین، یک گزارش کمیسیون مستقل حقوق‌بشر افغانستان نیز، فساد در مراجع عدلی و قضایی و ضعف حاکمیت قانون را یکی از دلایل اصلی این مُعضِل دانسته که به‌اثر آن قضایای تجاوز جنسی بر کودکان مورد پی‌گرد و رسیدگی قرار نمی‌گیرند.

آمار تازه از منابع رسمی نیز، بیان‌گر این‌است که بیش‌تراز یک برچهار حصه‌ی جرایم کودکان متخلف در مرکز اصلاح و تربیت اطفال ولایت بلخ، لواط است و هم‌چنان بلندترین رقم را در مقایسه با دیگر ولایت‌های زون شمال کشور نشان می‌دهد.بااین‌حال، برخی‌از نهادهای حامی و مدافع حقوق کودکان در بلخ، از مسوولان دولت می‌خواهند تا به‌منظور اصلاح و تربیت سالم کودکان متخلف و جلوگیری از آسیب‌های ناشی‌از خشونت و استفاده‌های جنسی کودکان، تدابیر جدی‌تری را اتخاذ نمایند.

ازسوی دیگر، راه‌اندازی آموزش‌های فنی و مسلکی برای وکلای مدافع و هم‌چنان، شناسایی و توظیف وکلای نخبه و باتجربه در کار وکالت از پرونده‌های کودکان متخلف، از دیگر سفارش‌های‌اند که مسوولان دادگاه اداره‌ی محلی بلخ برآن تأکید داشته‌اند.

بربنیاد معلومات ریاست کاروامور اجتماعی ولایت بلخ، بیش‌از سه هزار کودک کارگر در شهر مزارشریف مشغول کارهای شاق، دست‌فروشی و روزمزدی‌اند و این رقم، بیش‌تراز ۴۰ درصد افزایش را در مقایسه با سه سال گذشته نشان می‌دهد.

آمارهای وزارت کارواموراجتماعی نیز، می‌رساند که از مجموع دست‌کم دومیلیون کودک کارگر در سراسر کشور، بیش‌تر از نیم آنان در معرض خطرهای گوناگون قراردارند.

لینک اصلی: https://paykreports.com/%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%90-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%8C-%D8%B7%D8%B9%D9%85%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%A7/

بازکردن لینک اصلی

بیشتر بخوانید از مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک

آخرین خبر ها:

Loading