بازتاب نیوز

از تعهد تا عمل؛ استراتژی محافظت از مدافعان حقوق بشر

٨ حوت ١٣٩٨ روزنامه اطلاعات روز

سمیرا حمیدی، کمپاینر سازمان عفو بین‌الملل در جنوب آسیا

مترجم: جلیل پژواک

در افغانستان، هرجا که سخن از بی‌عدالتی باشد برخی از شجاع‌ترین افراد را می‌بینید که در برابر آن مبارزه می‌کنند. آن‌ها وکلای مدافع و فعالانی هستند که در دفاع از زنانی که مورد خشونت و تبعیض قرار گرفته‌اند، به پا خاسته‌اند. آن‌ها معلمانی هستند که از حق تحصیل دختران و پسران دفاع می‌کنند. آن‌ها روزنامه‌نگارانی هستند که برای حق آزادی بیان مبارزه می‌کنند. آن‌ها افشاگرانی هستند که فساد و سایر تخلف‌ها از جانب حکومت و مقامات دولتی را علنی می‌کنند. همه‌ی آن‌ها مدافعان حقوق بشر هستند زیرا کار و تلاش‌ آن‌ها به ارتقای حقوق بشر در کشور کمک می‌کند.

مدافعان حقوق بشر در افغانستان در پل زدن فاصله بین دولت و مردم نقش مهمی ایفا کرده‌اند. آن‌ها در ارتقا و محافظت از حقوق بشر و تقویت حاکمیت قانون بازیگران کلیدی بوده‌اند. آن‌ها برای انجام این کار اغلب خطرات بزرگی را برای خود، خانواده‌ی خود، جوامع و سازمان‌ها و جنبش‌هایی که از آن نمایندگی می‌کنند، به جان خریده‌اند. ده‌ها سال است که آن‌ها از ارزش‌های اساسی بشریت مانند برابری، عدالت، انصاف و عدم تبعیض دفاع کرده‌اند. آن‌ها نه‌تنها به پیشرفت و توسعه جوامع خود و این کشور کمک کرده‌اند بلکه برای کارهایی که انجام می‌دهند، بهای سنگینی پرداخته‌اند.

مدافعان حقوق بشر به رغم ایفای نقش اساسی و داشتن سهم مثبت در توسعه جوامع و کشور، با خصومت بازیگران مختلف دولتی و غیردولتی روبه‌رو می‌شوند. آن‌ها در معرض تهدید، ارعاب، آزار و اذیت، خشونت و حتی خطر مرگ قرار گرفته‌اند. مدافعان حقوق بشر و مدافعان حقوق زنان به خاطر کار حقوق‌بشری خود، برچسب «دین‌ستیز» و «فرهنگ‌ستیز» می‌خورند و مورد بازجویی قرار می‌گیرند؛ آن‌ها به خاطر به چالش کشیدن بی‌عدالتی‌ها، مورد هدف قرار می‌گیرند. در سال‌های اخیر مدافعان حقوق بشر در افغانستان هدف حملات سیستماتیک قرار گرفته‌اند که در سال ۲۰۱۹ به طرز قابل‌توجهی افزایش یافت.

در ماه می سال ۲۰۱۹، مینه منگل، خبرنگار و کنش‌گر اجتماعی در کابل کشته شد. در ماه جولای، سید کریم موسوی، مدافع شناخته‌‌شده حقوق بشر و کنش‌گر مدنی توسط دو فرد مسلح موتورسایکل‌سوار در ولایت کندز به قتل رسید و مهاجمان از صحنه فرار کردند. در ماه سپتامبر، طالبان به ولایت کندز و بغلان حمله کردند و این دو شهر را تحت محاصره‌ی خود قرار دادند. مدافعان حقوق بشر چندین روز بدون این‌که به شبکه‌های مخابراتی، اینترنت یا کدام نوع حمایت یا تدابیر محافظتی از جانب دولت یا سایر بازیگران داشته باشند، در این دو شهر گرفتار ماندند. ترس آن‌ها بی‌هوده نبود؛ برخی به خاطر کار در زمینه حقوق‌ بشر هدف قرار گرفتند. در ماه سپتامبر، عبدال‌صمد امیری، مدافع حقوق بشر و رییس دفتر ولایتی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در مسیر ولایت غور ربوده شد و به قتل رسید. در ماه نوامبر، دو مدافع برجسته‌ی حقوق بشر از ولایت لوگر به اجبار ناپدید شدند و سپس به جرم افشای آنچه سوءاستفاده‌ی جنسی از کودکان خوانده شد، بازداشت شدند.

در مورد این حملات و بسیاری قضایای دیگر که هنوز مستند نشده‌اند، تحقیق صورت نگرفته است. با این‌که حکومت موظف است به حقوق مدافعان حقوق بشر احترام بگذارد، آن‌ها را حمایت کند و ارزش‌های‌شان را ارتقا دهد، اما هیچ اقدام واقعی و ملموس برای شناسایی عاملان حملات و کشاندن آن‌ها به میز عدالت صورت نگرفته است. همچنین برای محافظت از مدافعان حقوق بشر که در معرض خطر قرار داشته‌اند، هیچ‌گونه تدابیر محافظتی اتخاذ نشده و اقدام فوری صورت نگرفته است. در بسیاری از موارد، مدافعان حقوق بشر به جعل تهدیدات به منظور «پناهنده‌شدن» در کشورهای خارجی، متهم شده‌اند. همچنین نمونه‌هایی وجود دارد که در آن به مدافعان حقوق بشر توصیه شده صدای خود را بلند نکنند، مسأله‌ای که نشان می‌دهد مقامات توانایی کافی برای محافظت و حمایت از آن‌ها را ندارند. حتی مواردی وجود دارد که در آن به مدافعان حقوق بشر گفته شده برای محافظت از خود اسلحه به دست آورند.

با توجه به خطر و تهدیدات گسترده‌ای که متوجه مدافعان حقوق بشر است، لازم است تا یک میکانیسم محافظتی قوی و مستقل ایجاد شود. در غیر این‌صورت آن‌ها نمی‌توانند با خیال راحت کار حیاتی خود را به پیش ببرند. هرچند ابتکارعمل‌های موقتیِ متعدد برای حمایت از مدافعان حقوق بشر وجود دارد اما به لحاظ منابع و دامنه‌ی جغرافیایی به شدت با محدودیت مواجه است. برای مثال، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با وجود داشتن برنامه عمل برای محافظت از مدافعان حقوق بشر، به دلیل محدودیت‌های بودجوی نتوانسته‌ است حمایت فوری برای مدافعان حقوق بشر فراهم کند. به همین ترتیب، کمیته مدافعان حقوق بشر از صلاحیت تحقیق در مورد قضایای خشونت علیه مدافعان حقوق بشر و همچنین ارائه حمایت فوری برای آن‌هایی که در معرض تهدید قرار دارند، برخوردار نیست.

طی ماه‌های اخیر، جامعه حقوق بشر با حمایت عفو بین‌الملل در تهیه یک استراتژی محافظتی از مدافعان حقوق بشر در افغانستان همکاری داشته است. این [اقدام] که در نوع خود اولین تلاش است، به مسأله‌ی محافظت از مدافعان حقوق بشر، لزوم تحقیق در مورد تهدیدات، به عدالت‌ کشاندن عاملان حملات بر مدافعان حقوق بشر و تقویت همکاری بین دولت و جامعه جهانی برای حمایت و محافظت از مدافعان حقوق بشر می‌پردازد.

استراتژی محافظت از مدافعان حقوق بشر در افغانستان باید نخستین گام مهم برای حکومت افغانستان تلقی شود. وظیفه حکومت اکنون این است که با دورهم جمع‌کردن بازیگران دولتی و غیردولتی ذیربط و نشان‌دادن تعهد خود به حفاظت و حمایت از مدافعان حقوق بشر در افغانستان، این استراتژی را تطبیق کند. همان‌طور که سرور دانش، معاون دوم رییس‌جمهور افغانستان هنگام رونمایی استراتژی محافظت از مدافعان حقوق بشر در افغانستان اظهار داشت، «تاکنون توجه زیادی به آگاهی در مورد حقوق بشر شده است، اما برای محافظت از مدافعان حقوق بشر توجه کافی صورت نگرفته است.» کمیسیون مستقل حقوق بشر و وزارت‌خانه تازه تأسیس «وزارت دولت در امور حقوق بشر» می‌تواند نقش مهمی در کمک به تطبیق موثر میکانیسم محافظت از مدافعان حقوق بشر ایفا کنند.

جامعه جهانی نیز نقش کلیدی در این زمینه دارد. مدافعان حقوق بشر در افغانستان سال‌ها با این بازیگران همکاری کرده و اطلاعات دست اول در مورد تخلفاتی که در سراسر کشور رخ داده است را به آن‌ها ارائه کرده‌اند. جامعه جهانی آن‌ها را به بلندکردن صدای‌شان در مورد نقض حقوق بشر و همچنین کمک به ترویج ارزش‌های حقوق بشری در جوامع‌شان، تشویق کرده است. وقتی همین مدافعان در معرض خطر قرار می‌گیرند، همان‌طور که در اعلامیه سازمان ملل در مورد مدافعان حقوق بشر آمده است، مسئولیت جامعه جهانی است که برای دفاع از آن‌ها بیاستد.

کشورهای عضو اتحادیه اروپا، انگلیس و کانادا از جمله‌ی کشورهایی هستند که به صورت صریح به حفاظت از مدافعان حقوق بشر متعهد شده‌اند. اکنون وظیفه‌ی آن‌ها و سایر اعضای جامعه بین‌المللی است تا تعهدات‌شان را هم برای محافظت از مدافعان حقوق بشر و هم برای فراهم‌کردن محیط امن و پویا عملی کنند. این امر به تعهد طولانی‌مدت حکومت افغانستان، کمک مالی جامعه جهانی و مهم‌تر از همه، دادخواهی و نظارت پایدار جامعه حقوق بشر افغانستان برای اطمینان از عملی‌شدن موثر این تعهدات نیاز دارد. همان‌طور که فعالان حقوق بشر هنگام رونمایی از استراتژی محافظت از مدافعان حقوق بشر تاکید کردند، وقت آن است که حکومت افغانستان و جامعه جهانی به تعهدات خود عمل کنند.

لینک اصلی: https://www.etilaatroz.com/93728/from-commitment-to-action-a-strategy-for-the-protection-of-human-rights-defenders/

بازکردن لینک اصلی

بیشتر بخوانید از روزنامه اطلاعات روز

آخرین خبر ها:

Loading