بازتاب نیوز

افزایش جرم‌های جنایی و مقصر پنداشتن قربانی

١٠ سرطان ١٣٩٩ روزنامه هشت صبح

یکی از پی‌آمدهای شیوع ویروس کرونا برای جامعه افغانستان، افزایش جرم‌های جنایی خواهد بود. من دو ماه قبل در یک گفت‌وگو که پیرامون تاثیرات اجتماعی و فرهنگی کرونا برگزار شده بود، به این موضوع اشاره کردم که توقف بسیاری از مشاغل در افغانستان در نتیجه شیوع ویروس کرونا، فقر معیشتی و نابرابری‌های اجتماعی را افزایش خواهد داد و حکومت افغانستان باید برای مدیریت پی‌آمدهای اقتصادی و اجتماعی کرونا برنامه‌ریزی کند. این روزها که نرخ جرم‌های جنایی در کشور افزایش یافته است، خیلی‌ها ناآگاهانه پدیده جرم را به مسایل غیر‌مرتبط ربط می‌دهند.

امیل دورکیم، جامعه‌شناس برجسته فرانسه‌ای، به این باور بود که برای درک موضوعات اجتماعی باید به علل اجتماعی آن‌ها نگاه کنیم و این‌گونه می‌توانیم مسایل اجتماعی را تبیین کنیم.

در افغانستان همواره مسایل اجتماعی به قضاوت‌های سیاسی فروکاسته می‌شود و برای همین است که ما به شناخت علمی آسیب‌های اجتماعی نمی‌رسیم. هر زمان که نرخ جرم‌های جنایی در کشور افزایش می‌یابد، شمار زیادی از تحلیل‌گران در رسانه‌ها و هم‌چنان کاربران در شبکه‌های اجتماعی به ناتوانی پولیس در مهار جرم‌های جنایی اشاره می‌کنند. افزایش جرایم جنایی در کشور نباید تنها به کم‌کاری نهادهای امنیتی فروکاسته شود. پدیده جرم بعدهای گوناگونی دارد که باید از دریچه‌های جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، اقتصاد، مسایل حقوقی و امنیتی مورد مطالعه قرار گیرد.

دو عامل اساسی که احتمال ازدیاد جرم را افزایش می‌دهد، فقر و اعتیاد به مواد مخدر است. افغانستان از هر دو عامل فقر و اعتیاد رنج می‌برد. گسترش ویروس کرونا در کشور نیز سبب افزایش بی‌کاری و توقف مشاغل زیادی شده است و برای همین مهم است که پی‌آمدهای اقتصادی ویروس کرونا بر جامعه افغانستان جدی گرفته شود.

بدون شک یکی از عواملی که جرایم و بزه‌کاری را تشویق می‌کند، فقر اقتصادی است. فقر معیشتی که در نتیجه متوقف شدن مشاغل به وجود آمده، قادر است شماری از افراد را به دام ارتکاب جرایم جنایی بیندازد.

مجرمان خود قربانیان نظام نابرابری‌اند که به سود ثروت‌مندان است و آن‌ها فطرتاً گرایش ندارند تا به گروه‌های تبه‌کار بپیوندند، بلکه به دلیل فقر اقتصادی و محرومیت مجبور می‌شوند تا از این طریق خواست‌های‌شان را برآورده کنند.

مقصر پنداشتن قربانی نه تنها عادلانه نیست، بلکه ما را از توجه به عواملی که باعث به وجود آمدن این وضعیت شده است غافل می‌کند. در افغانستان دست‌یابی به قدرت سیاسی به شدت قومی، ارثی و طبقاتی شده و اگر بدنه دستگاه حکومت در هر کشوری با چنین آفت‌هایی گرفتار باشد، بدون تردید نابرابری در بطن جامعه افزایش می‌یابد.

فعالیت گسترده رسانه‌ها در هژده سال گذشته در تقویت احساس محرومیت نسبی در میان مردم نقش داشته است. دغدغه بسیاری از شهروندان در حال حاضر رسیدن به موفقیت مادی است و عطش برخوردار شدن از یک زنده‌گی مرفه، سبب شده تا گروه‌های تبه‌کار از چنین وضعیتی سوءاستفاده کرده و راه‌های پول‌دار شدن بسیار آسان را برای افراد نشان دهند و شماری را به دام جرایم بیندازند.

عوامل گوناگونی در افزایش جرایم جنایی نقش دارند که می‌توان از محرومیت نسبی، شکاف‌ طبقاتی، فساد اداری، شهرنشینی و ناکامی گروه‌های مرجع یاد کرد و پرداختن به هر عامل نیازمند یک مطالعه مستقل است.

بزرگ شدن شکاف‌های اجتماعی و نابرابری، جامعه افغانستان را در یک وضعیت شکننده‌ قرار داده است و این خطر از سوی حکومت زیاد جدی گرفته نمی‌شود. اگر برای پیدا کردن عوامل پیوستن شمار زیادی از جوانان به مخالفان مسلح دولت مطالعه‌ای صورت گیرد، بدون شک عوامل اقتصادی نیز در این مورد نقش بسیار برجسته‌ای دارد. ابتذال سیاسی در دستگاه دولت و چانه‌زنی بر سر کسب امتیازات از یک‌ سو، تاثیرات ژرف ویروس کرونا روی اقتصاد افغانستان از سوی دیگر و هم‌چنان تقلا برای فرار از کشور و فرار سرمایه‌، عواملی‌اند که دامنه فقر را گسترانیده‌اند.

دغدغه نان همواره افغانستان را یک کشور وابسته نگهداشته است. این وابسته‌گی همیشه استقلال کشور را با خطر روبه‌رو ساخته است. وضعیت کنونی افغانستان که در آن بی‌کاری، فقر، اعتیاد، فساد اداری و ناهنجاری‌های گوناگون اجتماعی در آن حاکم است، معرف یک وضعیت است؛ وضعیتی که ریشه در پنداشت و باور‌های جمعی خود ما دارد.

گسترش ویروس کرونا در دنیا سبب به خلق بحران‌های اقتصادی و سیاسی شده است و کشورهای قدرت‌مند دنیا نیز از پی‌آمدهای بسیار سختی که در انتظار‌شان است سخن می‌گویند و برای گذار از مرحله پسا‌کرونا برنامه‌ریزی می‌کنند. نیاز است تا حکومت افغانستان برای گذار از این وضعیت، برنامه‌ریزی کرده و به موضوع افزایش جرم‌های جنایی صرفاً نگاه امنیتی نداشته باشد و جرم را به عنوان یک مساله اجتماعی از دید جامعه‌شناسی‌، روان‌شناسی، اقتصاد و مسایل مرتبط با حکومت‌داری نگاه کرده و برای کاهش آن اقدام کند.

لینک اصلی: https://8am.af/increasing-criminal-offenses-and-blaming-the-victim/

بازکردن لینک اصلی

بیشتر بخوانید از روزنامه هشت صبح

آخرین خبر ها:

Loading

Warning: Unknown: write failed: Disk quota exceeded (122) in Unknown on line 0

Warning: Unknown: Failed to write session data (files). Please verify that the current setting of session.save_path is correct (/tmp) in Unknown on line 0