بازتاب نیوز

خیزش نسل جدید اسلام‌گرایان در افغانستان / نواسلام‌گرایان غیرطالبانی چه کسانی هستند؟

١١ سرطان ١٣٩٩ پایگاه خبری پیام آفتاب

خیزش نسل جدید اسلام‌گرایان در افغانستان / نواسلام‌گرایان غیرطالبانی چه کسانی هستند؟
یکی از دشمنان اصلی کشور و ملت افغانستان، رسانه‌ها هستند. رسانه‌هایی که چهره‌ای مخدوش از این کشور به تصویر کشیده‌اند. اگر چه افغانستان قریب به ۴۰ سال درگیر جنگ است ولی همه این کشور جنگ نیست. اگرچه طالبان در این کشور فعال است و دم از اسلام و نظام اسلامی می‌زند ولی تنها طالبان نیست که شعار اسلامی سر می‌دهد. کاری که سالهای اخیر رسانه‌ها انجام داده‌اند مطابقت تصویر افغانستان با طالبان و اسلام طالبانی بوده‌است که این تصوری کاریکاتوری از مردم این ملت است. در بسیاری از کشورها افغانستان با طالبان و نظام سخت و خشک طالبانی مساوی انگاشته شده‌است.

اساساً تجربه اسلام‌گرایی در افغانستان بسیار وسیع‌تر از این است که محصور در یک قوم خاص و ایدئولوژی خاص باشد، بلکه در دهه‌های اخیر تمامی اقوام افغانستان در مقوله اسلام‌گرایی و تلاش برای برپایی نظامی بر اساس شریعت دخیل بوده‌اند. از آنجائی که قریب ۵ سال قدرت در دست گروه طالبان بوده‌است و پس از حکومت نیز به عنوان مخالف نظامی دولت مطرح بوده‌است، بیشترین توجهات را به خود جلب کرده‌است، اما در این کشور طیفی از گروه‌ها هستند که در چارچوب ایدئولوژی اسلامی تعریف می‌شوند و بدنه اجتماعی قابل توجهی نیز دارند، ولی بواسطه نداشتن رویکرد نظامی، بدانها توجهی نشده‌است. پس از ظهور داعش این انحراف رسانه‌ای شدت بیشتری یافته‌است.

یکی از علتهای اصلی این انحراف، نگاه ساده‌انگارانه نسبت به مردم افغانستان است. آنچه که از رسانه‌ها برمی‌آید این است که جوان افغانستانی یا تحصیلکرده‌ای است که حامی حقوق بشر، دموکراسی و دوستدار علم و ارزشهای مدرن است یا یک فرد کم‌سواد، روستایی، دیندار افراطی و طرفدار خشونت و نظامی‌گری است. این تصور ۲گانه خطی از غلطهای بزرگ و رایج نسبت به جوانان این کشور است. جمعیت زیادی از جوانان هستند که تحت سیستمهای آموزشی مدرن در داخل و خارج تحصیل کرده‌اند ولی در عین حال خواهان برپایی شریعت اسلامی و طرفدار ارزشهای دینی- قومی و خواهان رویکرد سیاسی بدون خشونت هستند. علاوه برآن این قشر از جوانان فعالیتهای سیاسی شان را در قالبهای مدرن مثل میتینگ، تظاهرات و برپایی جلسات تعلیمی پی می‌گیرند.

امروزه جریان اسلام‌گرایی مسیرهای جدیدی برای خود درنظر گرفته‌است. گروه‌هایی که بوسیله دین به بسیج توده‌ها می‌پردازند، بخش مهمی از جامعه افغانستان را شکل می‌دهند که قطعاً در آینده افغانستان نقش سیاسی و اجتماعی فعالی خواهند داشت. از آنجائیکه افغانستان همیشه با مسائل امنیتی مواجه بوده‌است، همیشه گروه‌های نظامی مورد مداقه بوده‌اند. تصورات صرفاً نظامی، نگاه منحرفی است که همه این گروه‌ها را یک کاسه کرده و تهدید می‌پندارد. مخصوصاً بعد از سال ۲۰۱۴ و پدید آمدن داعش در افغانستان، فعالان اسلامگرای بدون خشونت یا در حاشیه قرار گرفته‌اند یا با همان گروه‌های خشونت طلب نظامی در یک دسته جای گرفته‌اند. از آنجائی که این گروه‌ها فعالیت نظامی ندارند متفاوت از تنظیم‌های اسلامی هستند اما در بسیاری از مسائل ایدئولوژیکی و سیاسی با آنها اشتراک دارند. این گروه‌ها خود را متفاوت از داعش و طالبان معرفی می‌کنند، حتی راه خود را از مجاهدین جدا دانسته و با بیان اینکه آنها از مسیر حق منحرف شدند، رویه دیگری مدنظر دارند. این گروه‌های نوگرای اجتماعی، همانند اسلاف اسلامگرای خود، در پی بازگرداندن اسلام به تمامی زمینه‌های زندگی هستند که هر کدام روش متفاوتی را برگزیده‌اندکه نظامی‌گری در آن جایی ندارد. همچنین متخصصان زیادی در بین خود دارند. فعالین زن نیز در میانشان رو به افزایش است و مسئله مهم دیگر اینکه با همتایان مسلمان خود در دیگر کشورها در ارتباط هستند. در بسیاری از موضع‌گیری‌ها نیز منتقد جدی دولت هستند و دولت را عروسک غرب و نیروهای فساد می‌خوانند اما علیه دولت مخالفت نظامی ندارند.

همه آنها در مخالفت با دولت شریک هستند. از منظر مخالفت با دولت، شبیه به طالبان هستند، چرا که دولت را فاسد، باندباز و دارای گرایشات غربی می‌دانند اما طرفدار طالبان نیستند. از نظر این گروه‌ها، دولتهای ناموفق مجاهدین و طالبان عامل بی‌اعتباری تفکر اسلامی نیستند. با وجود اینکه ترورهای زیادی علیه علمای طرفدار دولت، بزرگان قبائل و دولتی‌ها صورت گرفته‌است اما این گروه‌ها توانسته‌اند در میانه دولت و طالبان زیست دوگانه ای داشته باشند و از هر دو محفوظ و مصون باشند. با دولت نیز سر سازگاری ندارند و آن را اسلامی نمی‌دانند.

به عبارت دیگر این گروه‌ها نواسلامیست‌های افغانستان هستند. این جمعیت فعال و میلیونی کشور، چندین سال است که در قالب گروه‌های مختلفی مشغول به فعالیت هستند.

«حزب التحریر»، گروهی با ایدئولوژی خلافت اسلامی است که مرزهای امروزی را قبول ندارد و بخاطر تحریم دولت، مشغول فعالیتهای پنهانی شده‌است. بیشترین طرفداران این گروه در میان دانشجویان هست.

«جمعیت اصلاح»، یک سازمان مردمی است که به نوعی نماینده اخوان المسلمین مصر در افغانستان هستند. ویژگی اصلی این گروه برپایی اجتماعات بزرگ مذهبی در نقاط مختلف کشور است.

جوانان «حزب اسلامی» گروهی که در چارچوب همین حزب عمل می‌کنند و در پی احیای آن هستند. مهمترین محل فعالیتشان نیز دانشگاه‌ها هستند.

گروه دیگر، سلفی‌ها هستند که متشکل از جوانانی‌اند که در پی احیای تعالیم سلفی هستند و در رادیو و تلویزیون وشبکه‌های اجتماعی نیز فعالیت دارند.

امروزه جریان اسلام‌گرایی مسیرهای جدیدی برای خود درنظر گرفته‌است. گروه‌هایی که بوسیله دین به بسیج توده‌ها می‌پردازند، بخش مهمی از جامعه افغانستان را شکل می‌دهند که قطعاً در آینده افغانستان نقش سیاسی و اجتماعی فعالی خواهند داشت. از آنجائیکه افغانستان همیشه با مسائل امنیتی مواجه بوده‌است، همیشه گروه‌های نظامی مورد مداقه بوده‌اند. تصورات صرفاً نظامی، نگاه منحرفی است که همه این گروه‌ها را یک کاسه کرده و تهدید می‌پندارد. مخصوصاً بعد از سال ۲۰۱۴ و پدید آمدن داعش در افغانستان، فعالان اسلامگرای بدون خشونت یا در حاشیه قرار گرفته‌اند یا با همان گروه‌های خشونت طلب نظامی در یک دسته جای گرفته‌اند. از آنجائی که این گروه‌ها فعالیت نظامی ندارند متفاوت از تنظیم‌های اسلامی هستند اما در بسیاری از مسائل ایدئولوژیکی و سیاسی با آنها اشتراک دارند. این گروه‌ها خود را متفاوت از داعش و طالبان معرفی می‌کنند، حتی راه خود را از مجاهدین جدا دانسته و با بیان اینکه آنها از مسیر حق منحرف شدند، رویه دیگری مدنظر دارند. این گروه‌های نوگرای اجتماعی، همانند اسلاف اسلامگرای خود، در پی بازگرداندن اسلام به تمامی زمینه‌های زندگی هستند که هر کدام روش متفاوتی را برگزیده‌اندکه نظامی‌گری در آن جایی ندارد. همچنین متخصصان زیادی در بین خود دارند. فعالین زن نیز در میانشان رو به افزایش است و مسئله مهم دیگر اینکه با همتایان مسلمان خود در دیگر کشورها در ارتباط هستند. در بسیاری از موضع‌گیری‌ها نیز منتقد جدی دولت هستند و دولت را عروسک غرب و نیروهای فساد می‌خوانند اما علیه دولت مخالفت نظامی ندارند.

همه آنها در مخالفت با دولت شریک هستند. از منظر مخالفت با دولت، شبیه به طالبان هستند، چرا که دولت را فاسد، باندباز و دارای گرایشات غربی می‌دانند اما طرفدار طالبان نیستند. از نظر این گروه‌ها، دولتهای ناموفق مجاهدین و طالبان عامل بی‌اعتباری تفکر اسلامی نیستند. با وجود اینکه ترورهای زیادی علیه علمای طرفدار دولت، بزرگان قبائل و دولتی‌ها صورت گرفته‌است اما این گروه‌ها توانسته‌اند در میانه دولت و طالبان زیست دوگانه ای داشته باشند و از هر دو محفوظ و مصون باشند. با دولت نیز سر سازگاری ندارند و آن را اسلامی نمی‌دانند.

به عبارت دیگر این گروه‌ها نواسلامیست‌های افغانستان هستند. این جمعیت فعال و میلیونی کشور، چندین سال است که در قالب گروه‌های مختلفی مشغول به فعالیت هستند.

«حزب التحریر»، گروهی با ایدئولوژی خلافت اسلامی است که مرزهای امروزی را قبول ندارد و بخاطر تحریم دولت، مشغول فعالیتهای پنهانی شده‌است. بیشترین طرفداران این گروه در میان دانشجویان هست.

«جمعیت اصلاح»، یک سازمان مردمی است که به نوعی نماینده اخوان المسلمین مصر در افغانستان هستند. ویژگی اصلی این گروه برپایی اجتماعات بزرگ مذهبی در نقاط مختلف کشور است.

جوانان «حزب اسلامی» گروهی که در چارچوب همین حزب عمل می‌کنند و در پی احیای آن هستند. مهمترین محل فعالیتشان نیز دانشگاه‌ها هستند.

گروه دیگر، سلفی‌ها هستند که متشکل از جوانانی‌اند که در پی احیای تعالیم سلفی هستند و در رادیو و تلویزیون وشبکه‌های اجتماعی نیز فعالیت دارند.

همچنین این گروه‌های اسلام‌گرا پتانسیل ویژه‌ای در راه‌اندازی تظاهرات دارند. حزب التحریر و جوانان دیگر احزاب مهره‌های کلیدی برای برپایی این‌گونه تظاهرات در دانشگاه‌ها هستند. مواردی در سالهای گذشته اتفاق افتاده از جمله، تظاهرات علیه یک فیلم آمریکایی که اسلام را مسخره می‌کرد (کابل، جلال‌آباد)، اعتراض به قانون خشونت علیه زنان در سال ۲۰۱۳ (کابل) و تظاهرات علیه مقاله‌ای کفرآمیز توسط یک روزنامه‌نگار افغان (کابل، هرات، جلال‌آباد). ساماندهی تظاهرات دانشجویی در کابل عموماً توسط ۲ تشکل دانشجویی جداگانه به اسم «شورای مسجد» انجام می‌شد که از اعضای مختلف گروه‌های اسلام‌گرای فعال تشکیل شده بود.

گروه‌های اسلامی در افغانستان برای تبلیغ پیام و عقاید خود از همه رسانه‌های مدرن استفاده می‌کنند؛ از یوتیوب گرفته تا ایستگاه‌های پخش تلویزیونی تا شبکه‌های اجتماعی، از بروشور گرفته تا مجله‌های پر زرق و برق.

سلفی‌ها در مدارس خود بیشتر بر حدیث و تفسیر تأکید دارند، در عین حال اصلاحی‌ها مواد درسی مختلفی در مدارس را آموزش می‌دهند، از جمله وضعیت مسلمانان در جهان مدرن، که هدف آنها ترویج نگاه‌های اصلاحی در جامعه برای مواجهه با مشکلات معاصر است. مواد درسی اصلاح از منظر عقیدتی شبیه سلفی‌هاست ولی از منظر فقهی، حنفی هستند. اصلاح هدف خود را تربیت و عرضه نسلی از علما می‌داند که بر اساس اخلاق اسلامی و علوم اسلامی تربیت شوند و توانایی پاسخگویی به مشکلات روز جامعه را داشته باشند.

لینک اصلی: http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/93268/خیزش-نسل-جدید-اسلام-گرایان-افغانستان-نواسلام-گرایان-غیرطالبانی-کسانی-هستند

بازکردن لینک اصلی

بیشتر بخوانید از پایگاه خبری پیام آفتاب

آخرین خبر ها:

Loading

Warning: Unknown: write failed: Disk quota exceeded (122) in Unknown on line 0

Warning: Unknown: Failed to write session data (files). Please verify that the current setting of session.save_path is correct (/tmp) in Unknown on line 0