بازتاب نیوز

نبود فرهنگ سازمانی و نارسایی‌های ادارات دولتی

١٣ سرطان ١٣٩٩ روزنامه هشت صبح

فرهنگ سازمانی موضوعی است که به تازه‌گی در دانش مدیریت راه یافته است. فرهنگ سازمانی که  نظریه‌ای جدید در مدیریت پنداشته می‌شود، با توجه به اهمیت روز‌افزون آن، یکی از مباحث اصلی علم مدیریت را تشکیل داده است. با بررسی‌ای که توسط گروهی از اندیشمندان علم مدیریت به عمل آمده است‌، فرهنگ سازمانی به عنوان یکی از مؤثر‌ترین عوامل پیش‌رفت و توسعه کشورها شناخته شده است. طوری که بسیاری از پژوهش‌گران معتقدند که موفقیت کشور‌های توسعه‌یافته از جمله جاپان در صنعت و مدیریت، یکی از علل مهم توجه این کشورها به فرهنگ سازمانی بوده است. فرهنگ سازمانی اصولاً به درک انسان از محیطی که در آن کار می‌کند، اشاره می‌کند و عبارت از ارزش‌ها، باور‌ها و اندیشه‌های مشترک اعضای یک سازمان است که با ویژه‌گی‌هایی چون خلاقیت فردی، استفاده درست القاب در روابط متقابل افراد، ریسک‌پذیری، آزادی عمل و استدلال، اصل مکافات و مجازات، اهمیت کار گروهی و سازش با پدیده تعارض آن‌ها را از محیط بیرون مجزا می‌کند. فرهنگ سازمانی به عنوان مجموعه‌ای از اعتقادات، باورها و ارزش‌های مشترکی است که بر رفتار و اندیشه سازمان اثر می‌گذارد و می‌تواند آغازین نقطه حرکت به سوی کارایی، موثریت، پویایی و پاسخگویی یک سازمان به شمار آید.

از دید نگارنده، نبود یا نادیده گرفتن مفاهیم و ویژه‌گی‌های فرهنگ سازمانی در اکثریت ادارات دولتی باعث تضعیف سیستم اجتماعی در درون ادارات شده که در نتیجه شناخت از کارکنان و رفتار‌های پیدا و پنهان آن‌ها را مشکل ساخته است. به گونه‌ی مثال در تعدادی از ادارات استفاده از القاب نا‌متعارف و خلاف سازو‌کارهای علم مدیریت مدرن در نهاد‌های حکومت افغانستان هم‌چون: لالا، همشیره و یا هم لقب دادن کارمندان به اصطلاح عام «بچه‌ها» و سایر موارد به مفهوم غلط خودمانی بودن با زیردستان تلقی شده است؛ اما در اصل نادیده گرفتن فرهنگ سازمانی است که سیستم اجتماعی درون اداره را تضعیف می‌کند. یا هم نپذیرفتن خطر توسط کارمند به دلیل ترس از ناکامی در اجرای تصدی، یکی از فرهنگ‌های غلط سازمانی در ادارات ما است که باعث کشتن خلاقیت فردی شخص متصدی و بالاخره باعث کند‌کاری ادارات شده است. بارزترین مثال، نادیده گرفتن اصل مکافات و مجازات به عنوان یکی از بخش‌های مورد مطالعه فرهنگ سازمانی در اکثریت ادارات است که در یک اداره به ندرت اشخاص متعهد به کار، زحمت‌کش و کسانی که از خود خلاقیت نشان داده‌اند، مورد مکافات قرار گرفته باشند. یا هم عکس مسأله به ندرت می‌توان یافت که اشخاص استفاده‌جو، فاسد، قانون‌گریز و کار‌شکن، بدون در نظر داشت برخورد‌های سلیقه‌ای قومی، زبانی و رقابت‌های غلط تیمی به صورت یکسان مورد مجازات قرار گرفته باشند. در حقیقت نادیده گرفتن همین اصل باعث شده تا تعدادی از کارمندان در راس ادارات با سوء‌استفاده از صلاحیت‌های وظیفه‌ای‌شان صرف به دنبال اهداف شخصی و پولی خویش باشند. در عین زمان در قسمت پیش‌برد امور  تنها به صورت سمبولیک قرار داشته باشند و یا هم حتا در مواردی این مهره‌های فاسد، پاک‌ترین انسان‌های متعهد به خدمت را نیز بلعیده و در فکر بقای قدرت مالی‌شان بوده‌اند، نه در فکر هدف مشترک و واحد سازمانی.

چون اداره فرایندی نظام‌یافته از روابط متقابل افراد برای نیل هدف مشترک و واحد است و نادیده گرفتن مفهوم فرهنگ سازمانی باعث جاگزینی و ارجحیت اهداف شخصی در مقابل اهداف مشترک سازمانی شده که در نتیجه آن، ادارات ناسالم، بی‌نظم، کاغذ‌پران و پرهرج‌و‌مرج به بار آمده‌اند. برای ساختن یک اداره سالم در افغانستان متاسفانه در پهلوی سایر مؤلفه‌ها بر منابع مالی و تشکیل تیمی از افراد قابل اعتماد و از قوم و تبار، تاکید صورت می‌گیرد. بدون شک منابع مالی اصل ارزش‌مند در ایجاد یک اداره سالم و کارا است؛ ولی تجربه نشان داده است که دولت افغانستان به رغم مصارف هنگفت مالی در قریب بیست سال پسین نتوانسته است ادارات سالم ایجاد و علیه پدیده‌های نظیر فساد اداری مبارزه موثر کند. یکی از اساسی‌ترین دلیل این ناتوانی، عدم تقویت فرهنگ سازمانی و درونی‌سازی ارزش‌های آن در میان تمامی کارکنان حکومتی است. فرهنگ سازمانی، اصول و ارزش‌های آن به کارکنان دولت آموزش داده نشده و این ارزش‌ها نهادینه و درونی نشده است. حکومت نیز نتوانسته است اصول و ارزش‌های علم مدیریت مدرن را در نهادهای خدمات عامه تقویت و آن را تبدیل به مکانیزم‌های اجرایی کند. این امر باعث شده است تا فساد اداری بیش‌تر از هرزمان دیگر گسترش یابد و نهاد‌ها کارایی آن‌چنانی نداشته باشند.

لینک اصلی: https://8am.af/lack-of-organizational-culture-and-shortcomings-of-government-departments/

بازکردن لینک اصلی

بیشتر بخوانید از روزنامه هشت صبح

آخرین خبر ها:

Loading