بازتاب نیوز

علت غفلت از فرهنگ در همکاری‌های منطقه‌ای

٢٤ جوزا ١٣٩٧ خبرگزاری مشرق

Hits: 7واقعیت تلخی که این روزها، بلکه در یکی دو سال اخیر ما در منطقه با آن مواجه هستیم، این است که در همکاری‌های منطقه‌ای از مؤلفه‌ای به نام فرهنگ و ظرفیت‌های فرهنگی غفلت می‌شود. من مایلم در این گفتار قدری درباره چرایی این واقعیت تلخ و بروز آن، سخن بگویم.

یک واقعیت این است که به موازات دورافتادگی ما از اصالت‌هایمان و ریشه‌ها و تعریف‌های اصیل، به نظر می‌آید تعریف فرهنگ دستخوش تغییرات اساسی شده است و به تبع این تغییرات یک چرخش فرهنگی و اجتماعی متأثر از شرایط بین‌المللی در بین ملت‌های منطقه – شاید در بین بعضی از ملت‌ها بیشتر- اتفاق افتاده و حاصل این چرخش فرهنگی و اجتماعی این شده که در بعضی از کشورها جنگ می‌شود” شغل “، متأثر از ناملایمات و شرایط سخت اقتصادی.

این گونه هم به نظر می‌رسد که حتی دولتمردان، سیاست‌مردان و کسانی که تصمیم‌ساز و نظریه‌پردازهستند، پیرو چنین تغییر و چرخشی، ذهنیتشان معطوف به مقوله جنگ می‌شود. به عبارتی جنگی که شغل شده در بین ملت‌ها، ذهن کارگزاران و سیاست‌گذاران و تصمیم‌سازان را اشغال کرده است.

در چنین شرایطی زمینهٔ تلاش‌های علمی و صنعتی از بین می‌رود یا کاهش پیدا می‌کند و به عبارتی زمینهٔ تلاش‌های علمی و صنعتی تخریب می‌شود.

چاره در این زمینه روشن است و می‌بایست کاری کرد که به جای شغل شدن جنگ، فرهنگ شغل ملت‌ها شود و ظرفیت‌های فرهنگی و سازندگی‌هایی که از قبل نگاه و رفتار فرهنگی ممکن است، ذهن ملت‌ها را به خود معطوف کند.

من البته به مقولهٔ ترسیم آیندهٔ مطلوب و در گفتار دیگری ترسیم راهکارهای قابل پیگیری وارد نمی‌شوم و مایل هستم عمدتاً در مورد زمینه‌های غفلت از مؤلفهٔ فرهنگ در همکاری‌های منطقه‌ای سخن بگویم.

یک واقعیت دیگر در این علت‌یابی این است که شاید درنتیجهٔ کنش‌های نه‌چندان سنجیده و یا به هر حال بر اساس ذهنیت‌هایی، کنش‌هایی که اتفاق می‌افتد متأثر از این است که ظاهراً در بعضی از ذهنیت‌های مرتبط با واکنش‌ها، فرهنگ، القای سیاسی یا دست‌کم ایدئولوژیک پیدا کرده است.

وقتی شرایط این گونه می‌شود و وقتی که ملت‌های منطقه معضلات و مشکلات و مسائل همدیگر را بهتر تشخیص می‌دهند، به نظر می‌آید که بایستی بیشتر دوستی‌ها را سوق بدهند به سمت ظرفیت‌ها و نیازمندی‌های علمی و صنعتی. این کاری است که از آن غفلت شده و نتیجه همین است که بعضاً «شاید تصور شده این همکاری‌ها ممکن است که به جای منافع، مضارّی در پی داشته باشد و خوب طبیعتاً» اگر چنین باورهای نادرستی در باورهای ملت‌ها رسوخ پیدا کند، ملت‌ها به جای اینکه همگرایی پیدا کنند نوعی واگرایی پیدا می‌کنند و نمی‌توانند روابط برادرانه و دوستانه داشته باشند.

یک نکته دیگر این است که بعضی از حاکمیت‌ها در منطقه – ضمن احترام به ساختارهای سیاسی و حقوقی که در هر کدام از ملت‌های منطقه وجود دارد – بیش از آن مقداری که منافع ملی اقتضا می‌کند به مقولاتی از جمله مقوله فرهنگ، با نگاه بسته می‌نگرند، در حالی که می‌شود با طراحی سازوکارهای اجرایی و حکومتی مستحکم‌تر در فضای افکار عمومی و فضای فرهنگی و اجتماعی کشورها روابط بازتری را به وجود آورد.

من براین اعتقادم که اگر بعضی از حاکمیت‌های بستهٔ این گونه که بعضاً در ریشه‌یابی به هر صورت وابستگی‌هایی در روابط بین‌الملل آن‌ها مشهود هست، اگر نفی فرهنگ می‌کنند با توجه به قابلیت‌هایی که ما از سازندگی‌های فرهنگ در درازمدت سراغ داریم و متأسفانه به نظر می‌آید بخشی از کارگزاران اجرایی کشورهای منطقه از این ظرفیت و قابلیت غافل هستند، بایستی برویم به سمتی که درک کنیم اولاً فرهنگ در تحکیم دوستی‌ها موفق بوده و ثانیاً حتی نهادهای حکومتی و اجرایی مربوط به کشورهای منطقه هم بایستی با همین نگاه مثبت به مقولهٔ فرهنگ نگاه کنند وگرنه طبیعتاً هر جا که نگاه فرهنگی لنگ می‌زند و کمیت فرهنگ لنگان لنگان حرکت می‌کند حتی طرح‌های اقتصادی و علمی و صنعتی کشورها ممکن است با معضل مواجه شود.

البته واقعیت این است که اگر در جوامع کشورهای منطقه انواع مشکلات اقتصادی، حتی مشکلات مربوط به درمان و سلامت چه سلامت جسم چه سلامت روان معضلی شده باشد و دغدغهٔ ملت‌ها و دولت‌ها شده آن‌هم باشد، به راحتی نمی‌شود از مقولهٔ فرهنگ و قابلیت‌های آن سخن گفت. شاید یکی از چیزهایی که باعث می‌شود نتوان از مشترکات فرهنگی، به عنوان سرمایه‌های اجتماعی سخن گفت به عنوان سرمایه‌هایی که روابط انسان‌ها را در جامعه اصلاح می‌کند و شکل می‌دهد، شاید همین است که بسیاری از کشورهای منطقه با معضلات عدیده اقتصادی مواجه‌اند. در چنین مواجهه‌ای تصور بنده این است که شاید به موازات همکاری‌ها و دوستی‌های فرهنگی بایستی ملت‌ها برای همدیگر سیلو و بیمارستان به ارمغان بیاورند تا صرفاً کتاب. بنده یقیناً نمی‌خواهم حرکت‌های فرهنگی را نفی کنم اما تصورم این است که بایستی جادهٔ فرهنگ و جاده صنعت و توسعه به شکل متقابل با همدیگر مراوده داشته باشند و در واقع به نیازمندی‌هایی که در منطقه وجود دارد توجه کنند. نمی‌شود از این واقعیت گذشت که به هر حال نهال‌کاری فرهنگی برای تحکیم دوستی‌ها حوصله می‌خواهد و زمان‌بر است و طبیعتاً ممکن است که در پیچاپیچ این شتاب‌زدگی‌ها که ما در این روزگار با آن مواجه هستیم – به گونه‌ای که عصر ما را بایستی عصر شتاب‌زدگی و کم‌حوصلگی نامید – کمتر ملتی حوصله داشته باشد تا درارتباطات خودش با ملت‌های دیگر از ظرفیت‌های فرهنگی برای پیشرفت استفاده کند و برخوردار بشود.

از نظر دور نماند که وقتی ما نتوانیم در زمینه‌های اقتصادی و علمی به همدیگر کمک کنیم طبیعی است که از فلان کشور دو میلیون کارگر خانواده خود را رها می‌کنند و به کشوری می‌روند که با آن‌ها هیچ اشتراکی نه در فرهنگ نه در اعتقادات و نه در ادبیات ندارد. روشن است که چنین کارگری وقتی بعد از مدت‌ها کارکردن به خانوادهٔ خود برمی گردد سوغاتی که با خود می‌آورد سوغاتی نیست که با ریشه‌های اصیل آن ملت همخوانی داشته باشد.

اگر بشود در روابط کشورها هم ترتیبی داد که کارشناسان بهتر عمل بکنند بهتر تصمیم‌سازی بکنند کارآفرینی بکنند ظرفیت‌های اقتصادی و حتی شغلی خود را افزایش بدهند می‌شود مهاجرت‌های کارگری را سوق داد به سمت ملت‌هایی در منطقه که موفق‌تر هستند و ظرفیت‌های صنعتی بیشتری دارند و در عین حال با کشورمهاجرفرست دارای مشترکات آیین‌اند.

پرواضح است که اگر این مهاجرت‌ها سمت‌وسوی مناسب‌تری پیدا کنند و ملت‌ها با هم تبادل ظرفیت داشته باشند، فضای فرهنگی فضای سالم‌تری می‌ماند و بهتر می‌شود و بهترمی شود آینده را سامان داد. ما همان‌طور که در بعضی از بخش‌های اقتصادی مثلاً در بخش گاز دریک بخش از کشورمان از یک کشور همسایه گاز می‌خریم و در یک بخش دیگر گازمی فروشیم. در بحث ظرفیت‌های شغلی و حتی در واقع کارآفرینی، بعضاً بایستی نگاه‌هایمان نسبت به همدیگر را تغییر دهیم و به توسعه منطقه‌ای هم فکر کنیم.

واژگان کلیدی:

غفلت از فرهنگ، همکاری‌های منطقه‌ای، روابط منطقه‌ای

لینک اصلی: https://mashreq.news/1397/03/24/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%BA%D9%81%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87/

بازکردن لینک اصلی

بیشتر بخوانید از خبرگزاری مشرق

آخرین خبر ها:

Loading