بازتاب نیوز

رویدادی تکان‌دهنده و شرم‌آور

٢٢ سرطان ١٣٩٧ روزنامه هشت صبح

ماجرای دست‌گیری نظام‌الدین قیصاری ابعاد جنجال‌آفرین و شرم‌آوری یافته است. حکومت با برخورد نادرست و غیرحرفه‌ای، ماجرا را پیچیده‌تر ساخته است. با انتشار عکس‌های افراد قیصاری که ظاهراً از سوی نیروهای امنیتی افغان تحقیر، آزار، اذیت و کشته شده‌اند، مسئله‌ی حقوق بشر و جنایات جنگی نیز به قضیه افزود شده است.

واقعیت این است که قیصاری یک قومندان محلی بود، ولی حکومت آن را تبدیل به قهرمان بخشی از مردم افغانستان کرده و برای مقاومت در برابر حکومت انگیزه بخشیده است. موضوع تنها این نیست که چرا قیصاری گرفتار شد و یا حکومت حق ندارد که در برابر نیروهای محلی سرکش وارد عمل شود. مسئله‌ی اصلی این است که حکومت با برخورد نادرست، قضیه‌ی دست‌گیری قیصاری را به شکل بسیار بدی مدیریت کرده است.

برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که حکومت با نمایندگان جنرال دوستم بر سر قضیه‌ی قیصاری وارد مذاکره شده است. حکومت با توجه به سکوت غیرقابل توجیهش در باب این پرونده، چاقوی منتقدان خود را دسته کرده و جایگاهش را در میان اوزبیک‌های شمال افغانستان به شدت متزلزل ساخته است. در عکس‌های منتشر شده از فاریاب دیده می‌شود که مردم تصویر آقای غنی را از سر دروازه‌ی ساختمان ولایت به پایین کشیده‌اند.

اکنون، با انتشار عکس‌ها و ویدیوهای قتل و آزار و اذیت افراد قیصاری نه تنها خشم معترضان اوزبیک در شمال افزایش یافته است که پای اتهام نقض حقوق بشر و جنایات جنگی نسبت به نیروهای امنیتی افغان نیز به میان آمده است. حکومت به جز توظیف هیأت و دادن قول بررسی موضوع، کار خاصی برای خاموش کردن اعتراضات انجام نداده است. ارگ موضوع نقض حقوق بشر و برخورد وحشیانه‌ی تعدادی از نیروهای امنیتی افغان را دست کم گرفته و با آن به عنوان یک مسئله‌ی فرعی برخورد کرده است؛ تا آن‌جا که به دنبال ایجاد شک و تردید نسبت به این حادثه نیز است. سخنگوی ارگ افکار عمومی را به برخورد منصفانه و پرهیز از پیش‌داوری توصیه می‌کند. این در حالی است که عکس‌ها و ویدیوها به خوبی نشان می‌دهند که چنین حادثه‌ای اتفاق افتاده است. ترس ما این است که حکومت با این رویداد برخورد سیاسی کرده، واقعیت‌ها را مخدوش و تحریف کند.

اگر در کشوری با حکومت دموکراتیک و پاسخ‌گو چنین حادثه‌ای اتفاق بیفتد و نیروهای امنیتی در آن دخیل باشند، موضوع در سطح عالی، مثلاً کابینه، بررسی شده، رییس جمهور و یا یک مقام ارشد دیگر در رسانه‌ها ظاهر می‌شود و به مردم اطمینان می‌دهد که چنین کاری به هیچ وجه قابل قبول نبوده، با خاطیان برخورد صورت می‌گیرد. در افغانستان اما هیچ‌کسی از مقامات ارشد در رسانه‌ها ظاهر نشده و هیچ تقبیحی هم صورت نگرفته است.

از واکنش حکومت پیداست که مسایل حقوقی بشری و ارتکاب جنایت جنگی را جدی نمی‌گیرد و به جای آن نگران متهم شدن نیروهای امنیتی است. این در حالی است که برخورد جدی با قضیه‌ی آزار، شکنجه و قتل افراد، چه نظامی و چه غیرنظامی، مهم‌ترین و اصولی‌ترین موضوع برای دولت است. سرپوش گذاشتن و یا دست‌کم گرفتن این موضوع در سطح سیاسی از سوی مقامات ارشد نشان‌دهنده‌ی ریاکاری رییس جمهور و رییس اجرایی است که در داخل و خارج خود را حافظ حقوق، آزادی و کرامت انسانی می‌خوانند و در عمل، در برابر یک حادثه‌ی اتفاق‌افتاده چنین واکنش ضعیفی از خود نشان می‌دهند.

در این‌جا واکنش نشان نداد و اعتراض نکردن کمیسیون حقوق بشر نیز سوال‌برانگیز است. عکس‌ها و ویدیوها به خوبی گواه آن است که برخی از کماندو‌های افغان در شکنجه و قتل افرادی مربوط به قیصاری دست دارند. از این کمیسیون توقع می‌رفت که با صدور بیانیه‌ای از حکومت بخواهد این موضوع را جدی بگیرد. در عوض کمیسیون با رویکرد سیاسی در برابر این قضیه، راه خاموشی و سکوت را در پیش گرفته است.

کمیسیون حقوق بشر باید به صورت مستقلانه این موضوع را بررسی کند و متکی به یافته‌های کمیته‌ی حقیقت‌یاب دولتی نباشد. چنین کمیته‌هایی همیشه با قضایا برخورد سیاسی کرده‌اند و نتایج تحقیقات آن تحت تأثیر ملاحظات سیاسی و حفظ آبروی نظام قرار دارد. این در حالی است که کمیسیون مستقل حقوق بشر وظیفه‌ای جز نظارت و گزارش‌دهی از وضعیت حقوق بشر و رفتار نهادهای رسمی و غیر‌رسمی در این عرصه ندارد. انفعال کمیسیون نشان می‌دهد که این نهاد خود را از عرصه‌ی عمومی کنار کشیده و به دلیل ملاحظات سیاسی، در حاشیه بودن را ترجیح می‌دهد.

 این رفتارهای دولت و کمیسیون حقوق بشر را تحت تأثیر فضای سیاسی حاکم بر کشور می‌توان درک کرد. ارگ با جنرال دوستم در افتاد، تبعیدش کرد، با جنجال‌های سیاسی آن در چارچوب ائتلاف نجات ملی و دردسرهایی که عطا‌محمد نور در وقت ولایت بر بلخ در سایه‌ی اتحاد با دوستم و محقق ایجاد کرد، درگیر شد. بعداً تنش میان ارگ و حزب جنبش باعث نارضایتی و سرکشی قومندانی چون نظام‌الدین قیصاری شد. حالا نه ارگ به خاطر قضیه‌ی قیصاری با موضوع شکنجه و قتل افراد او برخورد جدی و انسانی می‌کند و نه کمیسیون حقوق بشر که از جمله‌ی نهادهای مهم برای حفظ ارزش‌های حقوق بشری به حساب می‌آید، به خاطر ملاحظات سیاسی، خود را در این قضیه دخیل می‌کند. البته، نباید ارتباطات سیاسی رییس کمیسیون حقوق بشر و اشرف غنی را نادیده گرفت. خانم سمر جزو متحدان و کمپاین‌کنندگان آقای غنی در انتخابات پیشین ریاست جمهوری بود و نشان ندادن واکنش جدی از سوی او به این ارتباطات سیاسی با ارگ ربط دارد.

طبعاً رهبری وزارت دفاع باید نهادینه‌سازی ارزش‌های حقوق بشری و آموزش این ارزش‌ها را به افسران و سربازان افغان در اولویت کاری خود قرار دهد. در فضای خشن نظامی کینه‌توزی، برخوردهای خصمانه و انتقام‌جویانه امر قابل پیش‌بینی است. ولی نیروهای امنیتی افغانستان حتا در سخت‌ترین شرایط نیز باید قوانین و ارزش‌های انسانی را رعایت کنند. اگر آن‌ها به چنین رفتارهای متوسل شوند، نه تنها افغانستان به لحاظ حقوق بشری عقب‌گرد جدی خواهد داشت که احترام عمومی را نیز از دست خواهند داد.

لینک اصلی: https://8am.af/shocking-and-shameful-events/

بازکردن لینک اصلی

بیشتر بخوانید از روزنامه هشت صبح

آخرین خبر ها:

Loading