بازتاب نیوز

امریکا و پاکستان؛ ‌یک قدم پیش یک قدم پس

٢٠ اسد ١٣٩٧ روزنامه هشت صبح

حکومت دونالد ترمپ بورسیه‌های تحصیلی افسران پاکستانی در دانشگاه‌های نظامی امریکا را لغو کرده است. ارتش ایالات متحده هر سال بورسیه‌هایی را برای افسران نظامی کشورهایی که با واشنگتن روابط گسترده‌ی نظامی و امنیتی دارند،‌ اختصاص می‌دهد. این بورسیه‌ها زیر نام «برنامه‌ی جهانی آموزش و تحصیلات نظامی» برای افسران نظامی کشورهای متحده‌ی امریکا اختصاص می‌یابد. پاکستان هم هر سال از این بورسیه‌ها مستفید می‌شد. افسران نظامی پاکستان به ایالات متحده می‌رفتند و مهارت‌های رهبری یک ارتش مدرن را می‌آموختند، اما حکومت دونالد ترمپ تصمیم گرفته است که کل بورسیه‌های سال ۲۰۱۹ افسران پاکستانی را لغو کند. قرار بود ۶۶ افسر پاکستانی این بورسیه‌ها را به دست بیاوردند و با شروع سال ۲۰۱۹ برای آموزش مهارت‌های رهبری ارتش‌ و مدیریت جنگ به امریکا بروند.

واشنگتن در شروع سال جاری میلادی اعلام کرد که کمک‌های امنیتی امریکا به پاکستان را به حال تعلیق در‌می‌‌آورد، اما در همان زمان اعلام شده بود که این تعلیق، اختصاص بورسیه‌های تحصیلی برای افسران نظامی پاکستان را در برنمی‌گیرد، اما تصمیم اخیر حکومت دونالد ترمپ نشان می‌دهد که تعلیق کمک‌های امنیتی امریکا به پاکستان حوزه‌ی آموزش نظامی را هم در بر می‌گیرد. واشنگتن و پاکستان روی موضوع افغانستان سخت اختلاف دارند. بر مبنای استراتیژی جنوب آسیای دونالد ترمپ، طالبان باید در میدان نبرد افغانستان زیر فشار شدید نظامی قرار بگیرند و در جبهه‌ی سیاسی هم باید کشورهای منطقه روی آنان فشار بیاورند تا به میز مذاکره حاضر شوند، اما پاکستان در اعمال فشار نظامی بر طالبان با دولت امریکا همکاری نمی‌کند. در گزارش اخیر پنتاگون هم آمده است که پاکستان از طالبان حمایت می‌کند. پاکستان رهبران طالبان را میزبانی می‌کند و قلمرو این کشور عقبه‌ی استراتیژیک طالبان در جنگ افغانستان است. این امر نشان‌دهنده‌ی آن است که پاکستان، طالبان را متحد خود می‌داند، نه یک گروه شبه‌نظامی خارجی.

پاکستان در ظاهر وانمود می‌کند که حاضر به کشاندن رهبران طالبان به پای میز مذاکره است، اما در این راستا هم تلاش جدی نکرده است. پاکستان شاید به رهبران طالبان برای مذاکره با کابل توصیه‌ی خشک و سرسری کرده باشد، ‌اما هیچ‌گاه رهبران این گروه را برای مذاکره زیر فشار قرار نداده است. پاکستان حتا با افزایش فشارهای امریکا هم حاضر نشده است که رهبران طالبان را از قلمروش اخراج کند. ارتش پاکستان، طالبان را متحد خودش حساب می‌کند، اما خواست امریکا و جامعه‌ی جهانی این است که ارتش پاکستان باید با طالبان مثل یک گروه شبه‌نظامی خارجی برخورد کند و از آنان بخواهد که مشکل خود را با کابل حل کنند، اما پاکستان حاضر نیست با طالبان چنین برخورد کند.

اداره‌ی رییس ‌جمهور ترمپ در کنار تلاش برای افزایش فشار نظامی بر طالبان در میدان نبرد افغانستان تلاش‌های دیپلوماتیک و یک سری از اقدامات تنبیهی را هم روی دست گرفت تا پاکستان به کشاندن طالبان افغان به پای میز مذاکره راضی شود. پاکستان زیر فشار امریکا حاضر شد که با کابل یک سند همکاری‌های دو جانبه را زیر نام «سند صلح و همبستگی» امضا کند. در مذاکره روی مفاد این سند هم پاکستانی‌ها زیاد چانه‌زنی کردند، ‌اما به نظر می‌آید که تا حال گام‌های عملی برای تطبیق این سند برداشته نشده است. به همین دلیل است که فشارهای ملایم و اقدامات تنبیهی واشنگتن برای وادارسازی پاکستان به همکاری ادامه دارد.

جنرال نیکلسون، فرمانده‌ی نیروهای امریکایی در حاشیه‌ی آخرین نشست سران ناتو در بروکسل گفت که طالبان و همپیمانان آنان حامی خارجی دارند. او گفت هر نیروی شورشی‌ای که حامی قدرتمند خارجی داشته باشد،‌ شکست‌دادنش در میدان نبرد بسیار دشوار است. اشاره‌ی او هم به پاکستان بود. جنرال نیکلسون در نشست خبری‌ای که در حاشیه‌ی نشست اخیر سران کشورهای عضو ناتو برگزار شده بود، ‌گفت که استراتیژی جنوب آسیای امریکا موثر واقع شده است، اما بسیاری از آگاهان، فشارهایی را که امریکا به پاکستان اعمال می‌کند، ناکافی می‌دانند.

بسیاری‌ها به این باور اند که پاکستان‌شناسی حکومت دونالد ترمپ هم متفاوت از حکومت‌های اوباما و بوش نیست. هم حکومت اوباما و هم حکومت بوش به این باور بودند که پاکستان دولت امنیت‌طلبی است که ارتش در آن تصمیم‌گیر اصلی است و اگر نگرانی‌های امنیتی ارتش پاکستان رفع شود، سیاست‌های امنیتی و خارجی دولت پاکستان تغییر می‌کند، اما پژوهش‌گران و اکادمیسن‌های دانشگاه‌های امریکایی به این باور نیستند. آنان به این نظر اند که پاکستان یک دولت ایدیولوژیک است و هر قدر که نگرانی‌های آن رفع شود، جدی‌تر می‌شود. به باور این پژوهش‌گران دشمنی پاکستان با هند، ‌ریشه‌های عمیق هویتی و ایدیولوژیک دارد. پاکستان کل سیاست خارجی و امنیتی‌اش را بر اساس ایدیولوژی دشمنی هویتی و مذهبی با هند تنظیم می‌کند. به همین دلیل است که ارتش این کشور در قبال افغانستان سیاست امنیتی هندمحور دارد. این سیاست امنیتی هندمحور سبب شده است که گروه‌های شبه‌نظامی مثل طالبان تا سطح متحدان راهبردی ارتش پاکستان بالا کشیده شوند. در ذهنیت ارتش، دستگاه‌های استخباراتی و نیروهای مذهبی پاکستان،‌ افغانستان نه یک کشور همسایه، ‌بلکه نیروی نیابتی هند و یک دولت خصم است.

بسیاری از پژوهش‌گران امریکایی به دولت این کشور پیشنهاد کرده‌اند که به جای خشنودسازی پاکستان و اقدمات تنبیهی نرم، ‌دولت امریکا باید فشار بسیار جدی و محکم به پاکستان وارد کند. به باور این پژوهش‌گران پاکستان باید به دلیل آنچه که در افغانستان انجام می‌دهد، ‌به شدت تنبیه شود. فشار بسیار جدی بر پاکستان سبب می‌شود که ارتش آن کشور احساس کند که هزینه‌ی همکاری نکردن با جامعه‌ی جهانی در افغانستان بسیار بالا است، اما افکار و پیشنهادات این پژوهش‌گران امریکایی تا حال به سیاست‌ خارجی ایالات متحده راه نیافته است، اما اداره‌ی دونالد ترمپ تا جایی از سیاست مداراجویی اداره‌های اوباما و بوش فاصله گرفته و اقدامات تنبیهی را بیشتر کرده است. لغو بورسیه‌های تحصیلی برای نظامیان پاکستانی، ‌یکی از این اقدامات است.

امریکا از دهه‌ی ۱۹۶۰ میلادی به افسران پاکستانی بورسیه‌ی تحصیلی می‌داد. در دهه‌ی شصت مارشال ایوب‌خان یک دیکتاتور نظامی بر پاکستان حکومت کرد. در زمان حکومت او همکاری‌های امنیتی میان واشنگتن و ارتش پاکستان افزایش چشم‌گیری یافت. در آن زمان، پاکستان متحد امریکا در جنگ سرد بود و دو طرف به دلیل الزامات جنگ سرد به یکدیگر نیاز داشتند. ضریب همکاری‌های امنیتی امریکا و پاکستان در دهه‌ی هشتاد میلادی در زمان حکومت جنرال ضیاالحق دیگر دیکتاتور نظامی پاکستان،‌ بسیار بلند رفت. در آن زمان، امریکا و پاکستان پروژه‌ی جنگ مقدس علیه نیروهای شوروی و طرف‌داران آنان را در افغانستان به پیش‌ می‌بردند. در همان دهه‌ی هشتاد ضیاالحق روی تولید بمب‌های هسته‌ای سرمایه‌گذاری کرد، ‌اما ایالات متحده آن را نادیده گرفت. پاکستان برنامه‌ی نظامی اتومی‌اش را تا سال ۱۹۹۸ دنبال کرد و در آن سال به رغم مخالف امریکا، ‌دست به آزمایش‌های اتومی زد. امریکا در واکنش به آزمایش‌های اتومی، مثل امروز تمام بورسیه‌های تحصیلی افسران نظامی پاکستان را باطل کرد. در آن زمان هم مثل امروز سطح همکاری‌های امنیتی امریکا و پاکستان کاهش یافت، اما پس از حادثه‌ی ۱۱ سپتامبر بار دیگر سطح همکاری‌های امنیتی امریکا و پاکستان به دلیل ایجابات جنگ با القاعده افزایش یافت. این‌گونه امریکا اختصاص بورسیه‌های تحصیلی به افسران پاکستانی را از سر گرفت.

جالب است که در سال‌های اول پس از یازده سپتامبر هم پرویز مشرف، یک دیکتاتور نظامی ‌بر پاکستان حکومت می‌کرد. جنرال اشفاق کیانی که در سال ۲۰۰۷ به جای مشرف لوی‌درستیز ارتش پاکستان شد، کسی بود که از همین بورسیه‌های تحصیلی امریکا مستفید شده بود. او در امریکا مهارت‌های رهبری ارتش را آموخت. جنرال نوید مختار، رییس برحال آی‌اس‌آی هم تحصیل‌کرده‌ی امریکا است، اما امریکایی‌ها از هر دو جنرال‌ خیر ندیدند. زمانی که جنرال کیانی سکان رهبری اردوی پاکستان را به دست داشت، اسامه بن لادن دشمن درجه یک امریکا، در ویلای بزرگی در حومه‌ی اسلام‌آباد با خیال راحت زندگی می‌کرد. امروز هم جنرال نوید مختار، رییس‌ آی‌اس‌آی آن‌طوری که امریکا می‌خواهد با این کشور همکاری نمی‌کند.

لینک اصلی: https://8am.af/america-and-pakistan-one-step-ahead-one-step-further/

بازکردن لینک اصلی

بیشتر بخوانید از روزنامه هشت صبح

آخرین خبر ها:

Loading