بازتاب نیوز

واگذاری مناطق کم‌جمعیت، طرحی با مشکلات بزرگ

٢١ اسد ١٣٩٧ روزنامه هشت صبح

نثاراحمد فیضی غوریانی، رییس کمیسیون دفاعی و تمامیت ارضی مجلس نمایندگان

طرح بیرون‌کشیدن نیروهای امنیتی از مناطق کم‌جمعیت که ظاهراً توافق ناتو را نیز با خود دارد، در آینده چه پیامدهای را می‌تواند رقم زند؟ مقام‌های کشور خوشبین به نظر می‌رسند، اما آیا این طرح می‌تواند بار جنگ مدهشی را که افغانستان به آن دچار شده، کاهش بخشد؟ ظاهراً طرح عقب‌نشینی از مناطق کم‌جمعیت با دو هدف اساسی راه‌اندازی شده است:

نخست. جلوگیری از تلفات سنگین نظامیان و غیرنظامیانی که در حملات گروه‌های مخالف اجتناب‌ناپذیر می‌نمود؛

دوم. ایجاد فرصت برای گروه‌های مخالف تا بتوانند با استفاده از این موقعیت به گزینه‌ی صلح و گفت‌وگو برای حل مشکل کشور فکر کنند.

همواره حکومت افغانستان، به ویژه مقام‌های امنیتی با این انتقاد مواجه بوده‌اند که چرا در جنگ‌و‌گریز با گروه‌های مخالف بر سر مناطق خرد و بزرگ، به غیرنظامیان و نظامیان کشور تلفات زیادی وارد می‌شود. به گونه‌ی مثال هنگامی که یک منطقه‌ی دورافتاده به دست گروه‌های مخالف سقوط می‌کرد، نیروهای امنیتی با خرچ و مصارف گزاف و تلفات جانی که هم متوجه نظامیان و هم متوجه غیرنظامیان می‌شد، موفق به واپس‌گیری آن منطقه می‌شدند، اما کار در همین‌جا پایان نمی‌یافت و دولت برای حفظ این منطقه نیاز به نیروی اضافی‌ای داشت که در آن‌جا مستقر سازد. از آن جایی که نیروی اضافی در اختیار دولت قرار نداشت، گروه‌های مخالف به محض بیرون‌شدن نیروهای امنیتی دوباره به منطقه برمی‌گشتند و این مسئله در نزدیک به ده سال گذشته، یکی از مشکلات اساسی بر سر راه نیروهای امنیتی کشور بود. ایجاد گروه‌های خیزش مردمی و حمایت از آن‌ها نیز در همین راستا صورت گرفت. به این هدف که حداقل بتوان پس از بازپس‌گیری یک منطقه، آن را به وسیله‌ی نیروهای مردمی موجود در آن حفظ کرد، ولی این نیز تجربه‌ی دقیق و کارآمدی ثابت نشد و در بسیاری حالات، نیروهای خیزش مردمی خود به نیروی دیگری برای تهدید امنیت بدل شدند. وقتی با توجه به چنین استدلال‌هایی به طرح بیرون‌شدن نیروهای امنیتی از مناطق کم‌جمعیت نگاه شود، به نظر طرح معقول و رویکرد واقع‌گرایانه‌ای به نظر می‌رسد. واقعاً تا چه زمانی باید نیروهای امنیتی و مردم عادی قربانی آن شوند که یک منطقه‌ی کوچک چند صد نفری را در اختیار خود داشته باشند و هر روز بر سر آن بجنگند؟ آیا بهتر نیست به جای حفظ چنین مناطقی، آن‌ها را به نیروهای مخالف واگذار کرد، ولی نیروهای دولتی را در بخش‌هایی افزایش داد که احتمال ضربه‌های کلان وجود دارد، مناطقی مثل ولسوالی‌های کلان و یا هم برخی شهرهایی که با تهدیدهای جدی امنیتی روبه‌رو هستند؟ تجربه نشان داده است که برخی از شهرهای کشور عملاً از چنان سطح تهدید بالایی برخودار اند که به سختی می‌توان آن‌ها را از یورش مخالفان مسلح در امان نگه داشت. امسال دیدیم که طالبان تا نزدیکی‌های ساختمان ولایت فراه رسیدند. اگر واکنش به موقع و دقیق صورت نمی‌گرفت، پس از کندز، فراه دومین ولایتی بود که به دست نیروهای مخالف سقوط می‌کرد. طرح بیرون‌کشیدن نیروها از مناطق کم‌جمعیت با چنین منطقی صورت گرفته است، اما این‌که آیا این طرح می‌تواند موفقیت‌آمیز باشد، هنوز نمی‌توان در مورد آن قضاوت کرد.

علاوه بر آن، انتقادهایی بر این طرح وارد می‌شود. معلوم نیست که مسوولان امنیتی کشور و به ویژه شورای امنیت ملی چقدر در مورد  انتقادها غور کرده‌اند. بیرون‌کشیدن نیروها از مناطق کم‌جمعیت می‌تواند حاکمیت دولت را زیر سوال ببرد. این موضوع به هیچ صورت برای دولت افغانستان پیامدهای خوبی در پی نخواهد داشت. فراموش نکنیم که اتفاق‌های بزرگ همواره از جاهای کوچک آغاز شده‌اند. اگر طالبان و یا هر گروه مسلح دیگری که در حال جنگ با دولت قرار دارند، موفق شوند که برخی مناطق کوچک و کم‌جمعیت را به تصرف خود درآورند، هرگز به این مناطق اکتفا نخواهند کرد. آن‌ها افزون بر این‌که تسخیر این مناطق را نشانه‌ی حقانیت خود خواهند دانست، در پی آن خواهند شد که به مناطق بیشتری دسترسی پیدا کنند. در همین حال، این مناطق برای مخالفان این زمینه و بستر را هم فراهم می‌کند که به آسانی به سربازگیری از میان مردم  و به ویژه جوانان بپردازند. در ضمن، طرح واگذاری مناطق کم‌جمعیت به نیروهای مخالف می‌تواند به ادامه‌ی جنگ‌ها و نبردهای مخالفان در داخل کشور زمینه‌ی خوبی را به وجود آورد. هرچند همین حالا هم بخش‌های وسیعی از مناطق کم‌جمعیت در اختیار نیروهای مخالف قرار دارد، ولی آن‌ها این بیم را با خود دارند که هر آن ممکن است که نیروهای دولتی وارد شوند و این مناطق را از آن‌ها پس بگیرند. در صورتی که این مناطق طی معامله‌ی نانوشته‌ای به مخالفان تعلق پیدا کند، آن‌گاه این بیم نیز از میان خواهد رفت. دولت افغانستان می‌توانست این طرح را به شکل‌های دیگری که نیروهای مخالفان از آن‌ها به عنوان پایگاه نظامی استفاده نکنند، رها سازد. ضرورت بود پیش از این‌که این طرح صورت عملی به خود بگیرد، رای‌زنی‌هایی انجام می‌یافت و به ویژه با باشندگان این مناطق گفت‌وگو می‌شد. دولت چنین کاری را نکرده است و می‌خواهد طرحی را به صورت عجولانه اجرایی کند که ممکن است پیامدهای منفی آن به مراتب از پیامدهای مثبت بیشتر باشد.

لینک اصلی: https://8am.af/submission-of-small-areas-design-with-big-problems/

بازکردن لینک اصلی

بیشتر بخوانید از روزنامه هشت صبح

آخرین خبر ها:

Loading