بازتاب نیوز

نقش چین در گفتگوهای صلح در افغانستان

٢٦ جدي ١٣٩٧ پایگاه خبری پیام آفتاب

اشاره: صلح دولت افغانستان با گروه طالبان یکی از پروسه‌های ملی است که گفت‌وگوهای آن در سطح ملی و بین‌المللی جریان دارد. پس از تکثر اضلاع میز مذاکرات صلح و چندمحوری شدن این گفتمان سیاسی، دولت چین نیز به عنوان یک ضلع ظاهراً مؤثر مطرح شده‌است. ضمن نشست‌های سه جانبه افغانستان، چین و پاکستان در کابل و گفتمان‌هایی در پکن، اکنون زلمی خلیل‌زاد نماینده ویژه ایالات متحده آمریکا در امور صلح افغانستان نیز به تازگی به چین رفته‌است تا چین را در قبال سیاست آمریکا برای تأمین صلح در افغانستان همسو کند. دکتر سودا راماچاندرا یک محقق و خبرنگار آزاد از بنگلور هندوستان است که بیشتر در مورد مسایل امنیتی و سیاسی جنوب آسیا می‌نویسد. آقای راماچاندارا در این گزارش با توجه به عمق روابط افغانستان و چین بحث را چنین مطرح می‌کند:

بدون شک نقش چین در افغانستان در حال گسترش است؛ اما پرسش اساسی این است که این نقش در پروسه صلح افغانستان چه تأثیری دارد؟

گروه طالبان درماه جون ۲۰۱۸ میلادی، به جنگجویان خود دستور داد تا برای سه روز اول عید قربان از حملات تهاجمی علیه نیروهای افغان جلوگیری کند. این درحالی بود که اشرف غنی چند روز قبل آتش‌بس را در برابر گروه شورشی طالبان اعلام کرده بود. آتش‌بس برای یک دوره بسیار کوتاه بود و شامل تمام گروه‌های مسلح درگیر در جنگ افغانستان نمی‌شد.

در همین حال، یک مقام پاکستانی ادعا کرده بود که چین و پاکستان نقش کلیدی در توافق‌نامه آتش‌بس ایفا کرده‌است؛ اما افغانستان، طالبان و چین هیچ‌کدام ادعاهای پاکستان را تأیید نکردند. دولت چین تنها از آتش‌بس کوتاه مدت بین دولت افغانستان و گروه طالبان استقبال کرد.

در سال‌های اخیر نقش چین در افغانستان به سرعت گسترش یافته‌است. در دسامبر ۲۰۱۷، پکن میزبان مذاکرات سه جانبه (چین، افغانستان و پاکستان) بود که سه کشور از طالبان خواستند تا به روند صلح در افغانستان کمک کند.

اوایل سال ۲۰۱۵ میلادی بود که چین در گفتمان صلح میان دولت افغانستان و گروه طالبان وارد شد ولی تاکنون تلاش‌های صلح‌خواهانه این کشور نتایج قابل ملاحظه‌ای نداشته‌است. تا زمانی که روابط پاکستان و افغانستان پرتنش باقی بماند، تلاش‌های چین تأثیرگذار نخواهد بود.

چین بیش از یک دهه پس از سقوط رژیم طالبان در دسامبر ۲۰۰۱، بر خلاف کشورهای دیگر که نیروهای خود را برای شرکت در عملیات ضد شورشی به افغانستان فرستاده بود و برای کشور جنگ زده‌ای مثل افغانستان کمک مالی نیز کرده بود، ترجیح داد تنها تماشاگر رویدادهای دراماتیک در افغانستان باشد.

چین نیروی نظامی به افغانستان نفرستاد، زیرا تمایلی نداشت که یکی از کمک کنندگان فرعی آمریکا و متحدین‌اش در جنگ افغانستان در برابر گروه‌های شورشی باشد. زیرا اهداف چین در افغانستان بسیار محدود بود و این کشور برخلاف قدرت‌های غربی، به بازسازی، تغییر ساختارهای سیاسی، الگوهای اجتماعی، جهت‌گیری‌های ایدئولوژیک علاقمند نبود.

در سال ۲۰۰۶ میلادی، چین با افغانستان روابط بسیار نزدیک همکاری برقرار کرد و حتی شرکت‌های چینی برنده قرارداد ۳ میلیارد دالری استخراج مس عینک ولایت لوگر شد.

برای پکن، بی‌ثباتی در آسیای مرکزی به‌طور کل و در افغانستان به‌طور خاص، موضوع قابل نگرانی است. زیرا بی‌ثباتی در افغانستان تأثیر مستقیم بر امنیت ولایت‌های غربی چین، به خصوص سین کیانگ، دارد.

گفته می‌شود که جنبش اسلامی ترکستان شرقی(Eastern Turkistan Islamic Movement) دارای پایگاه‌های نظامی در تاجکستان و افغانستان است. چین فکر می‌کند که این جنبش از طریق دره واخان[ولایت بدخشان افغانستان] در تلاش است تا اویغورهای چین را به سوی رادیکال شدن بکشاند.

علاوه بر این، افغانستان ناپایدار می‌تواند آرزوهای اقتصادی چین را در افغانستان تضعیف کند و زمینه‌های سرمایه‌گذاری این کشور را در افغانستان کاهش بدهد.

چین برای اطمینان از ثبات در افغانستان و به منظور حل نگرانی‌های امنیتی خود و دستیابی به آرزوهای اقتصادی نقش خویش را به عنوان یکی از کشورهای تأثیرگذار در روند صلح افغانستان پس از سال ۲۰۱۴ پر رنگ‌تر کرده‌است.

چین در سال ۲۰۱۴ مبلغ ۸۰ میلیون دالر به افغانستان کمک کرد و وعده داد که تا ۳ سال دیگر این رقم را به ۲۴۰ میلیون دالر افزایش بدهد. در سپتامبر ۲۰۱۷ چین ۹۰ میلیون دالر به پروژه‌های توسعه‌ای در ولایت بدخشان افغانستان اختصاص داد.

چین بزرگترین سرمایه‌گذار خارجی در افغانستان است. این کشور به استخراج معادن و پیشرفت زیرساخت‌ها در افغانستان علاقه‌مند است. این کشور در زمینه‌های استخراج نفت، تأسیس راه‌های مواصلاتی و استخراج معدن سرمایه‌گذاری کرده‌است. سرمایه‌گذاری روی خط آهن از بندر حیرتان تا چین که این کشور را با ترکمنستان نیز وصل می‌کند که این پروژه یکی از بزرگترین سرمایه‌گذاری‌های چین در افغانستان است. پس، چین به این موضوع مطلع است که افغانستان بدون ثبات و ناامن به ضرر سرمایه‌گذاری‌های این کشور می‌باشد.

اما خلاف دیگر قدرت‌های بزرگ، مشارکت چین در عملیات ضد تروریستی در افغانستان ناچیز است.

نقش چین در تأمین ثبات در افغانستان چقدر مؤثر است؟

چین در پروسه صلح افغانستان و گفت‌وگو با طالبان نقش تعیین‌کننده دارد و می‌تواند به عنوان یکی از تسهیل‌کنندگان در این زمینه کار کند و از این رو نقش آن به عنوان یک تسهیل‌کننده برای دولت و طالبان قابل قبول است. مهم‌تر از همه، پکن، نزدیک‌ترین متحد پاکستان است و می‌تواند از نفوذ خود بر اسلام‌آباد نیز استفاده کند تا پاکستان هم از روند صلح افغانستان صادقانه حمایت کند.

 علاوه بر این، این کشور به عنوان یکی از شرکت کنندگان در گروه‌بندی‌هایی مانند گروه هماهنگی چهارجانبه(Quadrilateral Coordination Group) و گفتمان، ۱+۶ از نفوذ خود روی کشورهای درگیر در پروسه صلح افغانستان می‌تواند استفاده کند.

علاوه بر این، چین در موقعیتی است که بتواند پاکستان را از طریق فشارهای اقتصادی خود به همکاری در پروسه صلح افغانستان مجبور کند.

با این حال، محدودیت‌های زیادی فرا راه چین در اعمال نقش‌اش در افغانستان وجود دارد؛ پکن از نفوذ قابل توجه خود بر پاکستان برای پایان دادن به سیاست اسلام‌آباد در مورد استفاده از گروه‌های تروریستی به عنوان ابزار سیاست خارجی استفاده نکرده‌است.

به نظر می‌رسد که چین تنها برای سرکوب و نابودسازی لانه‌های «جنبش اسلامی ترکستان شرقی» بر پاکستان فشار آورده‌است. اما تاکنون پکن، اسلام‌آباد را متقاعد نکرده‌است تا حمایتش را از حملات تروریستی طالبان متوقف کند که این رفتار گزینشی چین برای صلح و ثبات منطقه مؤثر تمام نمی‌شود.

توسعه اقتصادی مناطق و سرمایه‌گذاری برای ایجاد صلح بسیار مهم است؛ اما رویکرد چین در این زمینه بعید است که مناقشه را کاهش بدهد.

سرمایه‌گذاری‌های چین بیشتر بر استخراج معادن متمرکز شده‌است؛ اما سیاست روابط اقتصادی متمرکز بر معدن، در سراسر جهان مناقشه ایجاد کرده‌است و این امر در افغانستان نیز صدق می‌کند.

بدون شک نقش چین در افغانستان در حال گسترش است. با این حال، نفوذ آن در مقایسه با ایالات متحده آمریکا محدود است. در حالی که چین توانسته‌است روابط خود را با طالبان برقرار کند و حتی نمایندگان طالبان را برای مذاکره در خاک خود میزبانی کرده‌است.

اکنون چین باید تلاش‌های خود را با سایر قدرت‌ها، از جمله ایالات متحده آمریکا و بازیگران منطقه‌ای دخیل در امور افغانستان هماهنگ کند؛ زیرا روند گفت‌وگوهای صلح در افغانستان بدون همکاری‌های ایالات متحده و چین موفق نخواهد بود.

منبع: دیپلومات / نویسنده: دکتر سودا راماچاندارا / مترجم: خیرمحمد مقدسی

لینک اصلی: http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/87754/%D9%86%D9%82%D8%B4-%DA%86%DB%8C%D9%86-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86

بازکردن لینک اصلی

بیشتر بخوانید از پایگاه خبری پیام آفتاب

آخرین خبر ها:

Loading